لنکران . بهشت ایران شمالی

 مساله قره باغ  و سیاست دو لایه رژیم  باکو

·       دکتر عارف محمدزاده

در حالی که ۱۹ سال از امضای توافقنامه دوستی و آتش بس توسط حیدر علی اف با دولت ارمنستان میگذرد و طی این ۱۹ سال ، روسای جمهور باکو و ایروان برای گسترش روابط و تحکیم  صلح و دوستی بیش از 30 بار با هم ملاقات و مذاکره دوستانه انجام داده اند ، دولت باکو برای پنهان نگه  داشتن موضوع واگذاری قره باغ و 7 منطقه دیگر به ارمنستان از مردم مسلمان ایران شمالی ( جمهور آذربایجان ) همچنان توسط رسانه های خود وانمود می کند که با ارمنستان رابطه گسترده ای ندارد و علیه ارمنستان تبلیغ میکند.

هنوز دو سه ماهی از آخرین دیدار سرژسرکیسیان و الهام علی اف نگذشته است . این دیدارها دوستانه هر از گاهی به بهانه حل و فصل مناقشه منجمد قره باغ بین سرکیسیان و علی اف برگزار می شود ، و درباره این ملاقاتهای برادرانه و دوستانه در مطبوعات  و تلویزیونهای  باکو  حتی یک خبر منفی نیز منتشر نمی شود ، چرا که اغلب مطبوعات و کانالهای تلویزیونی باکو وابسته به دولت و دستگاه امنیتی بوده و اجازه ندارند علیه وارث حیدر علی اف ( الهام علی اف ) حتی یک خبر منفی پخش کنند ، اگر روزنامه نگاری نیز جرات چنین کاری  داشته باشد ، سرانجامی جز قتل ندارد. خبرنگاران و فعالان رسانه ای باکو سرنوشت ائلمار حسین اف را فراموش نکرده اند ؛ سردبیر نشریه « مانیتور » که هر از گاهی اخبار فساد گسترده  دربار  و دولت الهام علی اف را منتشر میکرد . او در مقابل منزل خود در باکو ، با گلوله ای که به دهانش شلیک شد به قتل رسید و هرگز قاتل او نیز پیدا نشد. پیام این ترور خشن این بود که هر خبرنگار و روزنامه نگاری علیه دربار و دولت الهام علی اف دهان باز کند ، دهانش با گلوله بسته خواهد شد.

در چنین ترور و اختناق است که  درباره ملاقاتهای مکرر و مفصل بین الهام علی اف و سرژ سرکیسیان ، هیج یک از کانالهای تلویزیونی و نشریات باکو امکان انتقاد ندارند.منابع مستقل به شرط پنهان ماندن نامشان ، مطالب فراوانی درباره روابط سیاسی و تجاری مقامات ایروان و باکو  را فاش میکنند : صدور موادنفتی بخصوص بنزین به ارمنستان ، شرکتهای مشترک مقامات ارمنی و آذری که به صورت گسترده ای در مسکو فعال هستند و مواد مورد نظر را به از ایروان به باکو و بالعکس حمل میکنند ، این شرکتها تحت پوشش اسامی روسی فعالیت دارند... سفرهای مخفی مقامات باکو به ایروان یا قره باغ که گاهی نیز توسط نشریات روسی  خبر آنها منتشر میشود.

از مهمترین پروژه های مشترک مقامات ایروان و باکو ، حمایت از برخی سازمانهای تروریستی مانند پ ک ک است که خشم مقامات ترکیه را نیز برانگیخته است ، به گونه ای که بارها مقامات ترکیه در باره این ماجرا به باکو هشدار داده اند.

خاندان علی اف ( حیدر علی اف مامور با سابقه سازمان جاسوسی ک گ ب ) پس از فروپاشی شوروی   و جدا شدن منطقه ایران شمالی ( جمهور آذربایجان ) از روسیه ، در سال 1993 با ساقط کردن دولت جبهه خلق و ابوالفضل ایلچی بیگ  به قدرت رسید . حیدر علی اف برای جلب حمایت مردم اعلام کرد که در یک سال مناقشه قره باغ را به سرانجام خواهد رساند ،اما طی یک سال مناطق دیگری نیز به ارمنستان واگذار شد و به قول برخی افسران و سیاسیون بلند پایه باکو ، به ارمنی ها فروخته شد ! اینک با گذشت قریب بیست سال از حاکمیت استبدادی حیدر علی ف و فرزند او الهام علی اف نه تنها یک سانتیمیتر از اراضی واگذار شده به ارمنستان آزاد نشده است  بلکه روز به روز با حمایت دولتهای غربی که ارتباط گسترده ای با دولت باکو دارند ، روند استقلال کشوری به نام جمهوری قره باغ تسریع میشود.

فرانسه ، امریکا و انگلستان از مهم ترین حامیان استقلال  جمهوری قره باغ هستند. دولت قره باغ که هنوز به صورت رسمی شناسایی  نشده است ، از 12 سال پیش دفاتر نمایندگی خود را در امریکا ( واشنگتن ) و فرانسه و انگلستان افتتاح کرده است. دفاتر نمایندگی رسمی دولت قره باغ در این کشورها در زمینه های محتلف از جمله : صدور ویزای قره باغ ، جذب گردشگر ، جذب سرمایه های شرکتهای غربی ، فعالیت سیاسی برای طی مراحل استقلال دولت قره باغ در مجامع بین المللی تلاش میکند.فعالیتهای نمایندگی دولت قره باغ در کشورهای غربی متحد باکو ، به صورت مخفیانه انجام نمیگیرد. این فعالیتها توسط رسانه ها به صورت دایمی اعلام میشود اما دولت باکو از انجام اعتراضی کوچک نسبت به دولتهای فرانسه و انگلستان و امریکا سرباز  میزند!

بررسی و تحلیل سیاستهای دولت باکو درباره مناقشه قره باغ و رابطه با ارمنستان حاکی از آن است که دولت باکو سیاست دو لایه و دوگانه ای در این باره اتخاذ کرده است. مردم مسلمان جمهوری آذربایجان ( ایران شمالی ) خواستار بازگرداندن قره باغ هستند . رژیم باکو نیز در تبلیغات رسانه ای خود این خط را دنبال میکند و از بازگرداندن قره باغ سخن میگوید . اما سیاست عملی دولت باکو این است که با واگذاری قره باغ به ارمنستان یا کمک به روند استقلال این منطقه  که خواست دولتهای متحد باکو مانند فرانسه و انگلستان و امریکاست ، مناقشه قره باغ را به پایان برساند.عدم اعتراض باکو – چه در تبلیغات و امور سیاسی و چه در روابط دو جانبه – به کشورهای حامی قره باغ ، عدم اعتراض به گشایش دفاتر رسمی نمایندگی دولت قره باغ در واشنگتن و لندن و پاریس و فعالیتهای شرکتهای غربی در قره باغ از سویی و از سوی دیگر گسترش روز افزون روابط دولت باکو با واشنگتن و لندن و پاریس به خوبی نشان میدهد که دولت باکو از طی شدن مراحل روند استقلال  یا واگذاری رسمی قره باغ به ارمنستان خشنود است. اما برای افکار عمومی و محافل سیاسی باکو این سوال مطرح است که چرا رسانه های دولتی و شبه دولتی باکو  فقط و فقط علیه روابط همسایگی ایران و ارمنستان تبلیغ می کنند ؟ارمنستان همسایه ایران است و طبیعی است که روابط مناسبی بین دو کشور برقرار باشد ، همچنانکه علیرغم وجود مشکلا ت تاریخی بین ارامنه و ترکها ، بخصوص پیرامون مسایل مربوط به کشتار ارامنه باز هم روابط تجاری گسترده ای بین ترکیه و ارمنستان برقرار است . خط هوایی مستقیم بین استانبول و ایروان برقرار است. صادرات گسترده ترکیه به ارمنستان شامل مواد غذایی ، تجهیزات آلات ساختمانی و خانگی  و ...به طور مستمر صورت میگیرد و طبیعی است که بین ایران و ارمنستان نیز روابط همسایگی برقرار باشد. اخیرا محمود احمدی نژاد سفر یک روزه ای به ارمنستان انجام داد اما مطبوعات و شبکه های تلویزیون دولتی و وابسته به ارگانهای دولتی مانند روزنامه یئنی آذربایجان ( ارگان حزب مستبد حاکم ) ، کانالهای آ . تی . وی – اسپیس  - آز . تی . وی – و... تبلیغات منفی گسترده ای علیه ایران به نمایش گذاشتند.تردیدی وجود ندارد که این تبلیغات سیاه به دستور مقامات باکو صورت میگیرد و هدف آنها از اینگونه تبلیغات سیاه ، ایجاد شکاف بین مردم شیعه ایران شمالی ( جمهور آذربایجان )  و میهن مادری و اصلی آنها ایران است. هدف مقامات باکو این است که  با فریب افکار عمومی ایران شمالی ، مردم مظلوم و تحت ستم این خطه را نسبت به ایران بدبین کند . اما سخن اینجاست که رژیم باکو تصور می کند ، مردم ایران شمالی مردمی خام و ناآگاه هستند و با گذشت حدود بیست  سال هنوز ترفندهای رژیم صهیونیستی باکو را نشناخته اند! رژیم باکو از ایران به خاطر داشتن رابطه با  دولت ارمنستان که قره باغ را اشغال کرده انتقاد میکند اما این رژیم فراموش کرده که خود نیز رژیمی متجاوز و اشغالگر است . هنوز هم صدها تن از سربازان ارتش باکو تحت امر نیروهای امریکا در افغانستان به کشتار مردم مظلومسی که از وطن خود دفاع میکنند مشغول هستند . آیا مردم ایران شمالی این را نمی دانند؟ آیا مردم ایران شمالی نمی دانند که صدها تن از سربازان جمهوری آذربایجان جهت کمک به اشغالگران امریکایی – انگلیسی به عراق اعزام شدند و عده ای از این سربازان نیز به هلاکت رسیدند ؟ چه کسی و کدام دیکتاتور وطنفروش به جای اعزام سربازان برای آزادی قره باغ ، آنها را به عراق و افغانستان اعزام کرد ؟ آیا کسی جز حیدر علی اف و کسی جز الهام علی اف این جنایت و تجاوز را مرتکب گردید ؟ به دستور کدام دیکتاتور سربازان ارتش باکو هنوز هم در افغانستان هستند ؟ شگفت است در زمانی که شوروی افغانستان را اشغال کرده بود صدها سرباز آذری از ایران شمالی به افغانستان اعزام شده و مجبو ر به مبارزه با مسلمانان شدند . در ان زمان نیز حیدر علی اف دبیر حزب کمونیست باکو و بعدها معاون نخست وزیر شوروی بود . اکنون که شوروی فروپاشیده و  امریکا افغانستان را اشغال کرده است باز هم سربازان مظلوم آذری به دستور فرزند حیدر علی اف به افغانستان اعزام شده اند تا در عملیات اشغالگری علیه مسلمانان و کشتار آنها فعالیت کنند ...

آیا رژِیم فاسد باکو تصور میکند که مردم ایران شمالی نمی دانند در جریان حمله امریکا به افغانستان و عراق و کشتار صدها هزار مسلمان بیگناه ، زمین و آسمان جمهوری آذربایجان ( ایران شمالی ) در اختیار نیروهای نظامی و هواپیماهای دولت امریکا قرار گرفت ؟

آیا مردم ایران شمالی نمی دانند که رژیم الهام علی اف ، باکو را به پایگاه رژیم صهیونیستی در قفقاز تبدیل کرده است ؟ آیا مردم نمیدانند که نیمی از نفت مورد نیاز رژیم صهیونیستی توسط دولت باکو تامین میشود ؟ آیا مردم نمیدانند که مقامات رژِیم باکو آنگونه برده وار از رژیم صهیونیستی تبعیت دارند که  در رسانه ها و مطبوعات خود مبارزان لبنانی و فلسطینی را که با اسراییل اشغالگر میجنگند  به عنوان تروریست معرفی میکنند ؟

تا زمانی که رژیم فاسد و وابسته به امریکا و صهیونیسم حاکمیت باکو را در دست داشته باشد ، طبیعی است که تبلیغات گسترده علیه ایران و اسلام و تشیع در جمهوری آذربایجان ( ایران شمالی ) ادامه خواهد داشت. غیر طبیعی این است که کسانی انتظار داشته باشند ، تبلیغات علیه ایران و اسلام و تشیع توسط رژیم باکو قطع شود. حکومت فاسد و وابسته ای که حجاب اسلامی را ممنوع و نماز خواندن توسط کارمندان دولت و نظامیان ، آموزش قرآن در مدارس و مساجد را قدغن کرده و مساجد زیادی را تخریب کرده است ، مگر ممکن است از تبلیغات علیه ایران دست بردارد ؟

حکومت فاسد و وابسته ای که کانالهای تلویزیونی ا ش در روز عاشورا ، فیلمهای مستهجن و رقص فواحش و ... را پخش میکند اگر علیه تشیع و ایران تبلیغات نکند عجیب است. الهام علی اف در ایام محرم ، یک کارخانه ساخت مشروبات الکلی را افتتاح کرد ... آیا مردم تحت ستم  جمهورآذربایجان ( ایران شمالی  ) فریب تبلیغات ضد اسلامی و ضد ایرانی این مزدوران وابسته به صهیونیسم را میخورند ؟..

از سوی دیگر تحلیل گران بر این باورند که افزایش تبلیغات ضد ایرانی  توسط  رژیم باکو بدین علت است که نظر سنجی ها حاکی از گسترش گرایش مردم ایران شمالی به ایران است . نفوذ معنوی ایران بخصوص به علت  پایداری شدید ایرانی ها در ماجرای هسته ای و اقداماتی نظیر تصرف هواپیمای جاسوسی فوق مدرن امریکا در میان مسلمانان قفقاز بویژه شیعیان آذری افزایش یافته است. مسلمانان ایران شمالی روز به روز به این باور نزدیک می شوند که برای احیای عزت و حفظ کرامت خود بایستی حکومتی مانند حکومت ایران داشته باشند و این بزرگترین عامل نگرانی برای رژیم باکو و امریکا و اسراییل و انگلیس است که منابع عظیم جمهوری آذربایجان را با همدستی گروه حاکم به غارت می برند. از این روست که تبلیغات مستمر علیه ایران در باکو ادامه دارد  و با افزایش گرایش مردم ایران شمالی به وطن اصلی شان ( ایران )  - که با عهدنامه های تحمیلی گلستان و ترکمانچای از آن جدا شده اند – تبلیغات رسانه های دولتی و شبه دولتی باکو نیز علیه ایران افزایش می یابد.

اما  یکی از سوالهای  اساسی مردم جمهوری آذربایجان ( ایران شمالی ) از حاکمیت دیکتاتوری و ضد اسلامی باکو این است که چرا طی نزدیک بیست سال ، و علیرغم وعده های مکرر دیکتاتور معدوم ( حیدر علی اف ) و وعده های دیکتاتور زنده مبنی بر آزادی قریب الوقوع قره باغ و یا آغاز جنگ با ارمنستان ، هنوز نه یک سانتیمتر از قره باغ بازگردانده شده و نه جنگی با ارمنستان آغاز شده است ؟

 ______________________________________________________________

گسترش روابط باکو با رژیم صهیونیستی

مطبوعات باکو به نقل از منابع مختلف  از استقرار پایگاه سازمان های جاسوسی «موساد»، آمریکا و بریتانیا در جمهورآذربایجان ( ایران شمالی ) و ترکمنستان خبر می دهند. به نظرتحلیلگران ، اینگونه اقدامات با هدف انجام اقدامات خرابکارانه علیه ایران با همکاری دولت باکو در آینده صورت گرفته است.

به گزارش واحد خبری حرکت آزادیبخش ایران شمالی به نقل از منابع مطلع ، پایگاه های جاسوسی امریکا و اسراییل در باکو فعالیت گسترده ای علیه  ایران دارند و در ترور دانشمندان هسته ای اسران نسز دخیل هستند. عامل ترور پروفسور علیمحمدی دانشمند هسته ای ایران  بعد از دستگیری اعتراف کرد که برخی ارتباطات و آموزشهای خود را در باکو انجام داده است.

به گزارش واحد خبری حرکت آزادیبخش ایران شمالی ، روزنامه «ینی مساوات» چاپ باکو در این باره نوشت ، مقامات باکو روابط گسترده امنیتی و اطلاعاتی با رژیم صهیونیستی برقرار کرده اند. از جمله اهداف این روابط ، انجام اقدامات ضد ایرانی است. رسانه های دولتی باکو همواره علیه ایران تبلیغات می کنند و این یکی از خواسته های طرف صهیونیستی است. نفوذ صهیوینستها در حکومت باکو به اندازه ای زیاد است که طی سالهای اخیر حمومت باکو اقدام به تخریب مساجد در باکو و گنجه و شهرهای دیگر کرده است اما از سوس دیگر دهها کنیسه توسط یهودیان احداث شده است و در افتتاح این کنیسه ها افرادی از اسراییل حضور یافته اند.

این رزونامه افزود : مقامات باکو در دیدار با نمایندگان اسراییلی برای جلوگیری از پخش برنامه های شبکه های تلویزیونی ایران در داخل جمهوری آذربایجان ( ایران شمالی ) از آنها درخواست کمک کرده اند.

صلح الدین اکبر از فعالان سیاسی باکو در مورد درخواست کمک دولت باکو از اسراییل در مورد جلوگیری از رسیدن امواج  برنامه های تلویزیونی ایران به شیعیان قفقاز جنوبی گفت : این اقدام سران باکو نیز فهم و درک است. زیرا، فعالیت شبکه تلویزیونی «سحر» باعث نگرانی جدی در حکومت باکو می شود. این شبکه تفکر اسلامی را در میان شیعیان قفقاز جنوبی که به ایران تمایل دارند زنده میکند و این همان چیزی است که نه تنها حکومت باکو بلکه امریکا و اسراییل و انگلیس نیز از آن وحشت دارند.

افزایش نگرانی  و وحشت مقامات باکو از شبکه سحر

در حالی که بیش از ده شبکه تلویزیونی در باکو علیه ایران به صورت مستمر  تبلیغات می کنند ، مقامات دولت باکو  به طور مکرر نگرانی خود را از فعالیت شبکه تلویزیونی سحر که توسط بخش برون مرزی سیمای جمهوری اسلامی به زبان آذربایجانی پخش میشود ابراز میکنند.

به گزارش واحد خبری حرکت آزادیبخش ایران شمالی ، شبکه های تلویزیونی متعددی از جمله  « آز تی وی » ( شبکه رسمی دولتی باکو ) ، « آ تی وی » ، « آینس » ، « لیدر » ، « شبکه تلویزیون اجتماعی » و ... که وابسته به دولت یا دستگاه امنیتی باکو هستند  به طور مستمر و همسو با رسانه های صهیونیستی – امریکایی علیه ایران تبلیغات می کنند ، با این حال فعالیت سیمای آذری سحر که روزانه چند ساعت میباشد ، هر روز نگرانی مقامات باکو را افزایش میدهد . در حالی این شبکه به صورت متعادل واقعیتهای موجود در جامعه آذری های قفقاز را نمایش میدهد.

اخیرا علی  حسن اف که از مدیران رده پایین ساختمان ریاست جمهوری در باکو است ، سفری به ایران انجام داده و بعد از بازگشت به باکو  اعلام کرده که ایران از طریق شبکه تلویزیونی سحر در امور داخلی باکو دخالت میکند.

گفته میشود علت افزایش نگرانیهای مقامات باکو از « سحر »  ، روشنگری این شبکه درباره اقدامات گسترده ضد اسلامی دولت الهام علی اف از جمله تخریب مساجد ، ممنوعیت حجاب  و آموزش قرآن کریم و علوم اسلامی  و... است.

شایان ذکر است دولت باکو اخیرا اعلام کرد ، دانش آموزان و دانشجویانی که در مراسمهای عزاداری ماه محرم شرکت کنند ، از تحصیل محروم خواهند شد و والدین آنها نیز مجازات خواهند شد.

فعالیت رسمی44 مامور اطلاعاتی – سیاسی امریکا در  باکو

رسانه های باکو از فعالیت رسمی گروهی دیگر از  تشکل  دولتی امریکا موسوم به « سپاه صلح » در شهر های مختلف ایران شمالی ( جمهور آذربایجان ) خبر دادند.

تعداد44 عضو جدید سپاه صلح آمریکا  که از تشکلهای تحت پوشش سازمان سیا  میباشد ، با هماهنگی دولت الهام علی اف طی 11 هفته در 24 بخش ایران شمالی بخصوص مناطق مذهبی مانند گنجه ، لنکران و... در زمینه های مختلف فعالیت خواهند کرد.  این فعالیتها تحت پوشش امور فرهنگی  مانند آموزش زبان انگلیسی ، توسعه اجتماعی و اقتصادی و غیره انجام خواهد گرفت . متیو برایزا سفیر آمریکا در باکو گفت، اعضای سپاه صلح جدید از ایالتهای و طبقات مختلف آمریکا هستند: این داوطلبان پس از بازگشت به آمریکا بطور غیررسمی سفرای منطقه  ماموریت  خود خواهند بود.

سفارت امریکا گفت : دولت باکو نهایت همکاری را با امریکا دارد و همه درخواستهای ما را قبول کرده است.

وی افزود : حکومت الهام علی اف برای  ما مورد قبول است و امریکا تاکنون از وی حمایت کرده است.

وی با اشاره به احزاب مخالف دولت باکو مانند حزب مساوات ، جبهه خلق و ... گفت : اینها دمکراسی میخواهند ولی در اینجا ( جمهور آذربایجان ) اولویت ما دموکراسی نیست و باید منافع امریکا را حفظ کنیم.

پزشکان  سلمان رشدی باکو را دوباره کشتند.؟

وزارت بهداشت آذربایجان در مورد دلایل مرگ رافق تقی اف  اطلاعیه صادر کرد. در این اطلاعیه آمده است که وی بر اثر جراحات ناشی از چاقو و بیماری پیلوریت که قبلا از آن رنج می برده فوت نموده است. تحقیقات برای دقیق تر شدن دلایل فوت همچنان ادامه دارد.

به گزارش واحد خبر حرکت آزادیبخش ایران شمالی ، روزنامه آزادی چاپ باکو نوشت :

به رغم مراجعه اعضای خانواده رافق تقی اف  به دادستانی کل ، هنوز پاسخی در مورد روند پرونده به آنها داده نشده است. علاوه بر این اقوام مقتول معتقدند پزشکان نسبت به رافق تقی غیرمسئولانه برخورد کرده اند. برادر سلمان رشدی باکو ( عالم تقی اف ) گفت : پزشکان در بیمارستان بسیار غیرمسئولانه برخورد کرده اند. اکنون برای ما معلوم شده است که ما را فریب داده اند و به دروغ گفته اند که حال او خوب است.

رافق تقی که مورد 7 ضربه چاقو قرار گرفته بود تحت درمان قرار گرفت و بعد زا آن با تلویزیون نیز مصاحبه ای انجام داد . اما بعد از سه روز کشته شد و روشن شده که برخی پزشکان بیمارستان  با تزریق امپولی مخصوص وی را کشته اند.

 وطنفروشان و پان ترکیستها از قتل « سلمان رشدی باکو »  ناراحت اند

روزنامه باکو خبر  که در باکو منتشر میشود از ناراحتی تعدادی از وطنفروشان و فعالان  پان ترکیسم  به علت قتل  رافق تقی اف  خبر داد . رافق تقی اف که  نوشته های متعددی در اهانت به دین اسلام ، پیامبر اعظم ، تشیع و مراجع تقلید  منتشر کرده بود اخیرا در باکو  با ضربات کارد  مجروح و در بیمارستان به طرز نامعلومی  به هلاکت رسید . هلاکت وی موجب خوشحالی مردم جمهوری آذربایجان ( ایران شمالی ) گردید اما تعدادی از وطنفروشان و پان ترکیستها با انتشار اطلاعیه ای از مرگ این عنصر خبیث ابراز ناراحتی و تاسف کردند.

روزنامه باکو خبر نوشت : محفل « سازمان قلم آذربایجان » که عده ای از فعالان ضد ایرانی در آن عضویت دارند ، با انتشار بیانیه ای اعلام کرد که رافق تقی نویسنده و خبرنگار باکویی به دلیل درج مقاله ای انتقاد آمیز علیه اسلام به قتل رسیده است و این غیر قابل قبول است.

سازمان قلم آذربایجان در قسمت پایانی بیانیه خود قتل رافق تقی را به شدت محکوم کرده و آن را جنایتی علیه بشریت خوانده است.

باکو خقبر نوشته است :محفل  سازمان قلم آذربایجان توسط روشنفکران ایرانی الاصل که بعنوان مهاجر در ترکیه، آمریکا، کانادا و سایر کشورها زندگی می کنند، در سال جاری تاسیس شده است. ایسن سازمان اساسنامه و آیین نامه سازمان جهانی قلم را که بر اساس اعلامیه بین المللی حقوق بشر فعالیت می کند، قبول دارد و بر اساس آن فعالیت می نماید.

رضا براهنی، سودابه اردوان، علیرضا اصغرزاده، اسماعیل جمیل، عغلیرضا قولونجو، صایب حاتملی و دیگر افراد  در این سازمان عضویت دارند.  اغلب این افراد از جمله رضا براهنی به صراحت از همجنس بازی دفاع میکنند . رضا براهنی در تجمعی که برای حمایت از حقوق ! همجنس بازان در امریکا برپا شده بود شرکت کرده بود.

بعد از سفر مقامات امریکا به باکو ، پارلمان باکو اجازه استقرار پایگاههای نظامی بیگانه در ایران شمالی را صادر کرد !!!

• شهاب الدین اردبیلی

اخیر و بعد از سفر وزیر دفاع و وزیر امور خارجه امریکا به باکو ، موضوع استقرار پایگاههای نظامی امریکا در قلمروی دولت باکو مورد توجه گسترده رسانه ها و خبرگزاریها قرار گرفت.

دولت باکو با رونمایی از دکترین جدید نظامی خود که به تصویب پارلمان باکو نیز رسید ، گام مهم دیگری در راستای برآورده کردن خواستهای امریکا برداشت. در دکترین نظامی جدید دولت باکو ایجاد پایگاههای نظامی بیگانه در داخل کشور مجاز شمرده شده و همه میدانند که سالهاست تنها کشوری که خواهان ایجاد پایگاه نظامی در باکو است  فقط امریکاست ...

آمریکا درصد تاسیس پایگاه نظامی در جمهوری آذربایجان( ایران شمالی ) است. بنا به گزارشات واصله از سوی خبرگزاری پیا هدف از سفر اخیر رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا به باکو نیز نیل به توافق در مورد مسایل باقیمانده در ایجاد پایگاه نظامی در ایران شمالی  بوده است. به گزارش واحد مرکزی خبر؛ کارشناسان در این خصوص می‌گویند استفاده از جملاتی با لحن ملایم در نامه باراک اوباما به الهام علی‌اف نیز با هدف آمریکا در مورد استقرار پایگاه نظامی در ایران شمالی ( جمهوری آذربایجان ) در ارتباط است. به گفته یک کارشناس، نیل به توافق در مورد عبور نیروهای نظامی آمریکا از طریق باکو به افغانستان نیز سرآغازی برای تاسیس پایگاه نظامی است. در عین حال، آمریکا امکان استفاده از چنین پایگاهی در جمهوری  آذربایجان ( ایران شمالی )در صورت مبادرت به جنگ با ایران را نیز بررسی می‌کند.همکاریهای نظامی و سیاسی و امنیتی باکو با غرب علیه مسلمانان ، ایران ، جنبشهای مقاومت حزب ا... و حماس ، و نیز همکاری باکو با دولت امریکا در اشغال افغانستان و عراق همه و همه حاکی از آن است که اگر دولت باکو از جانب قدرت ایران و هزینه های سهمگینی که ایران میتواند بر دولت نوپای باکو تحمیل کند نگرانی نداشته باشد ، البته همکاری گسترده تری با امریکا علیه ایران خواهد داشت.
مناسبات غرب با ایران اکنون به شدت بحرانی است و در اجلاس اخیر سازمان ملل متحد (شورای امنیت) در مورد اعمال تحریمها جدید علیه ایران قطعنامه ای صادر شده است . در این وضعیت  تلاش آمریکا برای استقرار پایگاه نظامی در قلمرو دولت باکو در بحبوحه چنین تشنجی در مناسبات آن کشور با ایران، قابل تامل به نظر می‌رسد. با اینحال، این مساله که مقامات باکو به استفاده از اراضی قلمروی حاکمیتی خود علیه ایران امکان خواهند داد یا نه، همچنان مبهم مانده است.چرا که بیشتر نگران پیامدهای جنگ احتمالی هستند. ایران شمالی یا جمهوری اذربایجان در گذشته ای نه چندان دور بخشی از خاک ایران بوده است که با تحمیل عهدنامه های گلستان و ترکمانچای از ایران جدا و تحت اشغال روسیه قرار گرفت. حدود 19 سال است که دولت باکو  مستقل شده است. دولت باکو بیشتر نگران آن است که در صورت وقوع جنگ و پیامدهای پیش بینی نشده آن ، بار دیگر این قسمت جدا شده از ایران به ایران ملحق شود. کارشناسان خارجی که مسایل را رصد میکنند بارها نوشته اند که مردم مرزنشین ایران در منطقه آذربایجان برای بازگرداندن مناطق از دست رفته امادگی دارند.
آندری آریشیف مدیر موسسه استراتژیک روسیه نیز این مساله را که آمریکا در صدد استقرار پایگاه نظامی در جمهوری آذربایجان می‌باشد، تایید می‌کند. به گفته وی، روند رو به گرمی موجود در مناسبات آمریکا با دولت باکو قابل درک است، زیرا آمریکا قصد دارد در مورد طرح‌هایی که در صدد اجرای آنها در منطقه است،  با باکو همکاری بکند و باکو نیز خواستار تسریع روند حل و فصل مناقشه قره‌باغ توسط آمریکاست. به گفته این کارشناس روس، تردیدی وجود ندارد که آمریکا در بحبوحه تحولات پیرامون ایران، قصد استقرار پایگاه نظامی خود در جمهوری آذربایجان( ایران شمالی ) را دارد. وی همچنین سفر اخیر وزیر دفاع آمریکا و سفر برنامه ریزی شده وزیر خارجه آن کشور به باکو را نشان دهنده عزم آمریکا برای اجرای طرح‌های خود می داند.

آسیه مهرورز کارشناس ایرانی مسایل قفقاز نیز در این باره مقاله کوتاهی نوشته است :

سفر هیلاری کلینتون وزیر امورخارجه امریکا  به باکو در چارچوب دیدار از اروپای شرقی و منطقه قفقاز صورت گرفت. وی در دیدارهای کوتاه خود از کشورهای اوکراین، لهستان، جمهوری آذربایجان( ایران شمالی ) ، ارمنستان و جمهوری گرجستان بر تعهد آمریکا در حمایت از دموکراسی( !!) تاکید کرد. 

هرچند گفتگوها درباره امنیت انرژی و مسائل حوزه نفت و گاز، راه های مقابله با تروریسم و ایجاد امنیت پایدار منطقه ای در قفقاز، در کنار چگونگی حل مناقشه قره باغ و مسائل مربوط به توسعه دموکراسی در جمهوری آذربایجان از اهداف سفر وزیر خارجه آمریکا به باکو اعلام شد.

حضور یکی از بلندپایه ترین مقامات سیاست خارجی آمریکا در باکو آنهم پس از یک دوره پر تنش در روابط دو کشور که با دعوت نکردن باراک اوباما از الهام علی اف برای شرکت در نشست بین المللی امنیت هسته ای در آمریکا و لغو مانور مشترک دو کشور از سوی باکو به بهانه نقض بیطرفی واشنگتن در مناقشه قره باغ به سود ایروان کلید خورد، از اهمیت قابل توجهی برای محافل سیاسی و رسانه ای منطقه و جهان برخوردار بود.

قبل از کلینتون  نیز رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا به منظور جلب همراهی باکو در همراهی با ناتو برای ارسال تدارکات این اتحادیه به افغانستان سفر کرد و بخشی از ماموریت خود را به دلجویی از مقامات باکو اختصاص داد. 

با این حال حضور وزیر خارجه آمریکا در این کشور به ویژه با توجه به اهداف مشابهی که واشنگتن در کشورهای اوکراین، لهستان و گرجستان برای پیگیری زمینه های اجرای پیمان مشارکت راهبردی دنبال می کند، اهمیت چنین تحرکاتی را در حوزه قفقاز در ارتباط با منافع راهبردی آمریکا قرار داده است؛ به ویژه اینکه به واسطه امضای پیمان کنترل تسلیحات استراتژیک میان دو کشور، موسوم به استارت و همراهی روسیه با قطعنامه ضد ایرانی 1929 اکنون گشایش جدیدی در روابط آمریکا و روسیه ایجاد شده است.

بنابراین آمریکا می کوشد از فرصت این همسویی در پیشبرد سایر اهداف منطقه ای و رفع چالش های سیاست خارجی خود در این منطقه استفاده کند.

دولت باکو در سال های اخیر تمایلات غرب گرایانه آ شکاری از خود بروز داده است که نمونه آن را می توان به حضور موثر در خط لوله نفتی باکو - جیهان، مشارکت در ائتلاف بین المللی در افغانستان و عراق ( اعزام نیرو به افغانستان و عراق )، خروج از پیمان امنیت جمعی کشورهای مشترک المنافع، عضویت در اتحادیه غربگرای گوام و طرح مشارکت برای صلح ناتو اشاره کرد. 

با این حال مقامات باکو اکنون به این درک از واقعیت رسیده اند که حتی اگر امتیازات جدیدی نیز بدهند، تغییری در استراتژی آمریکا به مفهوم رویگردانی از همسویی این کشور در قبال ارمنستان و مناقشه قره باغ بوجود نخواهد آمد. 

چنانکه تصویب کمک 10 میلیون دلاری آمریکا برای جدایی طلبان قره باغ، در کنار کمک بلاعوض 44 میلیون دلاری به ارمنستان برای سال 2010، انتشار اطلاعاتی درباره املاک فرزندان علی اف در دبی در روزنامه ها و سایت های آمریکایی از جمله واشنگتن پست و توهین و تمسخر مقامات این جمهوری، خودداری باکو از مشارکت در هزینه های طرح خط لوله گازی نابوکو، حمایت آمریکا از جریان های غرب گرا و مخالف دولت در وضعیتی که این کشور در نوامبر امسال انتخابات پارلمانی پیش رو دارد، همه اینها موجب شده است مناسبات باکو – واشنگتن دستخوش تردیدهای تازه ای شود.

همچنین مقامات آمریکا بیم آن داشته باشند تلاش باکو در ایجاد توازن در جهت گیری های سیاست خارجی خود منافع آمریکا را در حوزه قفقاز بشدت تحت الشعاع قرار دهد؛ به ویژه که آمریکا در انتقال امکانات برای سربازان ناتو از مسیر پاکستان با مشکلات امنیتی روبروست ،تکلیف پایگاه مناسب در قرقیزستان هنوز مشخص نیست و کریدور شمال همچنان آسیب پذیر است.

آمریکا از سال 2001 ده ها هزار پرواز ترانزیت بر فراز آسمان جمهوری آذربایجان( ایران شمالی ) انجام داده است، از جمله پارسال، صدهزار پرسنل آمریکایی و نیروی بین المللی با استفاده از حریم هوایی باکو به افغانستان سفر کرده یا از آن خارج شده اند و اکنون نیز در آستانه اعزام 30 هزار نظامی آمریکایی به افغانستان و احتمالا شروع عملیات نظامی ناتو در قندهار، آمریکا مایل به جلب همکاری بیشتر دولت باکو در افغانستان است. 

در چنین شرایطی به نظر می رسد دولت باکو نیز می کوشد امتیازات لازم را از واشنگتن به منظور تقویت موقعیت حزب حاکم در آستانه انتخابات پارلمانی دریافت کند و هم نقش و جایگاه خود را در معادلات منطقه به عنوان کشوری که بالقوه ظرفیت احداث پایگاه آمریکایی را در جوار ایران دارد به مقامات آمریکایی گوشزد کند. 

چنانکه الهام علی اف رئیس دولت باکو در گفتگوی خصوصی با وزیر امور خارجه آمریکا، مناقشه قره باغ را خطری برای امنیت منطقه خواند و از خانم کلینتون صراحتا خواست درباره این مناقشه میانجیگری کند. 

تاکید دولت باکو بر متعادل شدن رویکرد آمریکا در مناقشه قره باغ در حالی صورت گرفته است که کارشناسان از نیاز متقابل آمریکا به دولت باکو خبر می دهند. 

گفته می شود؛ نیروهای ویژه آمریکایی طبق دستور رئیس ستاد ارتش آمریکا امکان عملیات محرمانه در مناطق مرزی ایران را نیز یافته اند. 

براساس این دستور، ایجاد پایگاه های مخفی آمریکا در کشورهای گرجستان، ترکیه،جمهوری آذربایجان، ازبکستان و جمهوری خودمختار داغستان در فدراسیون روسیه پیش بینی شده و نیروهای عملیاتی ویژه آمریکا در همین پایگاه ها مستقر شده‌اند. 

گفتنی است؛ نیروهای اطلاعاتی و امنیتی آمریکا پیشتر چند عملیات مختلف برای دستگیری عناصر رده بالای سازمان القاعده در ایران شمالی انجام داده‌اند و برای چنین عملیاتی بستر حقوقی معینی وجود داشت که در این میان می‌توان حداقل به موافقتنامه‌های همکاری بین دستگاه های انتظامی، قضایی و امنیتی موجود بین آمریکا و باکو استناد کرد. 

ولی این بار بحث نیروهای نظامی ویژه مطرح است و آمریکا می کوشد از مصوبه اخیر پارلمان باکو مبنی بر واگذاری پایگاه نظامی به ناتو و آمریکا برای پیگیری اهداف منطقه ای خود استفاده کند.( پارلمان باکو اخیرا دکترین جدید نظامی دولت را تصویب کرده که طبق آن پایگاههای نظامی بیگانه میتواند در خاک این کشور مستقر شود . به گفته کارشناسان این دکترین صرفا جهت زمینه سازی برای ایجاد پایگاههای نظامی امریکا تصویب شده است)

در هر حال صرف نظر از اینکه چنین مجوزی با روح توافقنامه 1381همکاری دوستانه ایران و جمهوری آذربایجان مغایرت دارد،برخی اعتقاد دارند که  انتشار اخباری پیرامون ایجاد احتمالی پایگاه نظامی آمریکا در جمهوری آذربایجان( ایران شمالی ) صرفا در ادامه عملیات روانی مخالفان رابطه تهران باکو برای ایجاد حساسیت در ایران و ایجاد تنش در روابط تهران با بازیگران منطقه ای صورت گرفته است. 

برخی نیز معتقدند که  مخالفت روسیه با استقرار احتمالی پایگاه نظامی آمریکا در حوزه قفقاز که به حوزه منافع این کشور معروف است موجب خواهد شد تا آمریکا نتواند از فضای همراهی روسیه با قطعنامه ضد ایرانی شورای امنیت تا مرحله احداث پایگاه بهره برداری کند. اما به نظر میرسد این نظرها چندان منطبق با واقعیات نباشد. چرا که روسیه پایگاه « قبله » را در ایران شمالی ( جمهوری اذربایجان ) در اختیار دارد. روسیه پیشتر از امزیکا خواسته بود که به جای ایجاد سپر موشکی در اروپای غربی ، از این پایگاه استفاده کند . اوباما اعلام کرد که سپر موشکی را ایجاد نمیکند و اکنون نوبت ایجاد پایگاه در قفقاز برای امریکاست و برای این کار دولت باکو بهترین گزینه است

با این حال آنچه کلینتون کوشید از این سفر به عنوان فرصتی برای دیپلماسی قفقازی آمریکا استفاده کند، تلاش برای حفظ همراهی باکو با منافع آمریکا در قفقاز و یا دست کم جلو گیری از چرخش کامل این کشور به سمت باز یگران منطقه ای است.

تبادل زندانیان بین باکو- تهران

 جاسوس باکویی در قبال ازادی تعدادی از ایرانیان به دولت باکو تحویل گردید.

ایران درقبال انتقال ۱۲تبعه خود به تهران که دادگاه  کیفری باکو  آنها را به ورود غیر قانونی ، واستفاده از اسناد جعلی متهم کرده بود ، رشید علی اف مهندس صنایع ارتباطات باکو  را که سال گذشته به اتهام جاسوسی در ایران دستگیر و به سه سال زندان محکوم شده بود به دولت باکو پس داد.

 ۱۲ تبعه ایرانی که اغلب آنها به دلیل  عدم پرداخت رشوه به پلیس ، هدف پرونده سازی  پلس باکو قرار گرفته  و زندانی شده بودند  و در شرایط بسیار وحشتناکی بسر میبردند ، درپی اقدامات دیپلماتیک بایک هواپیما به تهران منتقل شدند.
براساس این خبر ،جمهوری اسلامی ایران هم در اقدامی مشابه”رشید علی اف” مهندس صنایع ارتباطات جمهوری آذربایجان راکه سال گذشته در ایران به اتهام جاسوسی دستگیر و به ۳سال زندان محکوم شده بود،همچنین دو زندانی دیگر آذری را که به دلیل حمل مواد مخدر دستگیر شده بودند ، به مقامات باکو  تحویل داده است.

تبادل این زندانیان بر اساس قرارداد منعقده بین ایران وجمهوری آذربایجان درسال 1377 صورت گرفته است.
گفتنی است تبادل زندانیان بین تهران – باکو در موارد ضروری صورت میگیرد که حاکی از اراده طرفین برای دفاع از حقوق  شهروندان زندانی است.

21 سال زندان  به جرم عزاداری در سالروز رحلت پیامبر اسلام

کمیته دفاع از حقوق عزاداران بازداشت شده در سالروز رحلت رسول اکرم (ص) درباکو، ضمن انتقاد از حکم ناعادلانه دادگاه منطقه یاسامال باکو ، خواستار آزادی هر چه سریعتر این افراد شد .

به گزارش میثاق  ، کمیته دفاع از حقوق عزاداران بازداشت شده در باکو ، با صدور بیانیه ای با تاکید بر این که این افراد صرفا در پی ادای احترام به ارزش های اسلامی و ملی و برگزاری مراسم مذهبی بودند ، حکم صادر شده توسط دادگاه یاسامال باکو را ناعادلانه قلمداد کرد . دربیانیه این کمیته با اشاره به این که به دادگاه تجدید نظر باکو در این زمینه شکایت کرده ، تاکید کرده است : محاکم قضایی باکو باید از صدور احکام سفارشی و سیاسی خودداری کنند .

کمیته دفاع از حقوق عزاداران بازداشت شده درباکو، با شرکت مسوولان احزاب مردمی نظیر حزب اسلام ، جمعیت روشنفکران ، سازمان آزایبخش قره باغ ، حزب فضیلت و حزب اتحاد این کشور( ایران شمالی ) تشکیل شده است .

در پی شش ماه بازداشت پنج نفر از عزاداران درسالروز رحلت رسول اکرم (ص)  و امام حسن مجتبی « علیه السلام » ،دادگاه ناحیه یاسامال باکو اخیرا طی حکمی ناعادلانه ، این افراد را در مجموع به بیش از ۲۱ سال زندان محکوم کرده است . عزاداران در 24 بهمن 1388 در سالروز رحلت رسول اکرم (ص) و شهادت امام حسن مجتبی (ع) در قالب دسته های عزاداری ، عازم خیابان شهدای باکو بودند که با یورش پلیس مواجه شده و مورد ضرب و شتم وحشیانه پلیس حکومت ضد اسلامی باکو قرار گرفتند. در این ماجرا عده ای زا عزاداران نیز توسط پلیس دستگیر و زندانی شدند.

شایان ذکر است در لنکران  که یکی از شهرهای مذهبی ایران شمالی است نیز برای برپایی مراسمهای مذهبی تلا ش میشود و دسته های عزا شکل میگیرد اما همواره پلیس و نیروهای امنیتی برای محدود ساختن عزادرای و ایجاد رعب و وحشت بین مردم تلاش میکنند.

بیان چند جمله در مسجد اعظم قم و آینده دولت باکو

 « ما در همین جا به صراحت می‌گوییم که اگر تخریب مساجد در جمهوری آذربایجان ادامه پیدا کند حکم مقاومت می‌دهیم و اعلام می‌کنیم که هر کسی در این راه کشته شود، شهید خواهد بود. »

 حضرت آیت الله مکارم شیرازی درباره ناامنی در ایران شمالی به حکومت باکو نیز هشدار دادند . بی تردید بیان همین چند جمله بود که دوایر دولتی و طیف ضد دینی در دولت باکو را در آشفتگی فرو برد. گفته میشود برنامه هایی مانند تخریب مستمر مساجد توسط یک طیف ضد دینی در دولت باکو و بخصوص حزب آذربایجان نوین ( یئنی آذربایجان ) پیگیری میشود که این طیف از ارتباطات گسترده ای با رژیم صهیونیستی برخورد ار است و توصیه های این رژیم را برای مبارزه با اسلام در ایران شمالی اجرا میکند.

 آقای الهام علی اف شاید از تاریخ شیعه و قدرت تاثیر گذاری مرجعیت شیعه اطلاعات چندانی نداشته باشد ، اما محض نمونه وی میتواند به تاثیر اقداماتی مانند صدور حکم امام خمینی ( رحمه الله علیه ) درباره سلمان رشدی ، صدور حکم تحریم تنباکو توسط مرحوم حضرت آیت الله میرزا محمد حسن شیرازی  - که دولت قدرتمندی مانند دولت انگلیس را وادار به عقب نشینی و شکست کرد – یا اقدامات علمای ایران علیه رضاشاه به واسطه  دستور رضا شاه مبنی  بر ممنوعیت حجاب و... بیندیشد و از گرفتار شدن در دامهایی که بیگانگان امریکایی و صهیونیستی به واسطه عناصر ضد اسلامی در درون حکومت برای وی پهن کرده اند خودداری کند.

تهدید مرجع تقلید عالم تشیع حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی به صدور حکم مقاومت برای مسلمانان ایران شمالی ( جمهوری آذربایجان ) در مقابل تخریب مساجد ، دولت باکو را وادار به عقب نشینی کرد . پس از آنکه رژیم باکو  به نامه خیرخواهانه و نصیحت آمیز حضرت آیت الله صافی گلپایگانی بیتوجهی نشان داد ، حضرت ایت الله مکارم شیرازی وارد عمل شد و با بیان چند جمله ، رژیم ضد اسلامی باکو را که طی سالهای اخیر مساجد متعددی را تخریب کرده  در آشفتگی فرو برد.

با صدور دستوری از سوی علی اف، رئیس‌ دولت باکو حکم تخریب مسجد فاطمه زهرا(س) متوقف و ادامه ساخت آن از سر گرفته شد.

سرانجام پس از ماه‌ها کشمکش و مجادله میان شیعیان و هیأت حاکمه باکو بر سر حکم تخریب مسجد حضرت فاطمه زهرا (س)، الهام علی اف رییس دولت باکو ، روز جمعه ـ 24اردیبهشت ماه ـ و دو هفته پس از تأیید حکم تخریب این مسجد در دادگاه عالی باکو، با صدور دستوری رسیدگی به پرونده مسجد در دست احداث فاطمه زهرا (س) در شهر باکو را به رئیس اداره مسلمانان قفقاز واگذار کرد که با توجه به نامه اخیر «الله شکور پاشازاده»، رئیس اداره مسلمانان قفقاز به الهام علی اف و درخواست لغو حکم تخریب مسجد می‌توان دستور الهام علی اف را عقب‌نشینی از تخریب سومین مسجد باکو در یک سال گذشته دانست.

با صدور این دستور بعد از ماهها چالش و درگیری سیاسی ـ اجتماعی میان دینداران و حاکمیت ، بار دیگر دینداران این کشور شیعی بر نیروهای حکومتی ـ که در صدد تخریب مسجد حضرت فاطمه الزهرا (س) ـ بودند پیروز شدند. در حقیقت اتحاد شیعیان و تشکل های اسلامگرا و حمایت قاطعانه مراجع عظام تقلید و همچنین گروه‌های اسلام‌گرای دیگر کشورها از جمله ترکیه، روسیه و جمهوری اسلامی ایران موجب شد تا حاکمیت لائیک این کشور مجبور به تسلیم شده و تحت فشار سیاسی ـ اجتماعی نیروهای مذهبی که حاضر بودند جان خود را نیز در راه آرمان‌های اسلامی و تشیع فدا کنند از خواسته ضد دینی خود عقب‌نشینی کنند.

بر پایه این گزارش، می‌توان گفت دولت باکو با حواله دادن موضوع رسیدگی به پرونده مسجد حضرت زهرا (س) به اداره مسلمانان قفقاز، سه هدف مهم را دنبال می‌کند:

 1) تلاش دارد نقش خود را درباره اسلام ستیزی در منطقه کمرنگ نشان دهد.
 2) از تقویت بیش از حد تشکل های دینی و اسلامی ، که به واسطه ایستادگی‌شان در برابر اقدام ضد دینی دولت علی اف محبوبیت بالایی در میان شیعیان کشور به دست آورده‌اند، جلوگیری کند و آثار روانی مقاومت و تلاش احزاب و تشکل‌های مذهبی را خنثی سازد.
 3) آثار فوق‌العاده مثبت واکنش های مرجعیت دینی نسبت به این مسأله را تحت الشعاع و از گسترش آن جلوگیری کند.

 قطعا حاکمیت باکو بر این امر واقف است که اگر امروز پایمردی و مقاومت مردم دیندار ایران شمالی ( جمهوری آذربایجان ) نبود، آنها به خواسته‌های ضد دینی خود جامه عمل می‌پوشاندند، همچنانکه تاکنون روش و سیره حاکمان باکو چنین بوده است.

این گزارش می‌افزاید، عوامل گوناگونی در پیروزی دینداران برای جلوگیری از تخریب مسجد حضرت فاطمه زهرا (س) نقش داشتند که جمع همه آنها می‌تواند موتور محرکه مردم در اعتلای فرهنگ دینی و اسلامی در باکو و دیگر کشورهای مسلمان باشد که عبارتند از:

1) وحدت و یکپارچگی همه دینداران و مسلمانان و پرهیز از هرگونه از اختلاف افکنی با اعلام مواضع واحد، شرکت در تجمعات و ... .
2) پیروی از رهبری و اعتماد کامل به رهبری که با تدابیر دوراندیشانه راه سخت آینده را هموار می‌سازد و در حرکت اخیر نقش رهبری حاج محسن صمداف رهبر حزب اسلام بی بدیل بود.
 3) تقید کامل به مرجعیت و استفاده از توان تاثیرگذاری مرجعیت در همه حال بدون توجه به مرزهای سیاسی و جغرافیایی که در حقیقت آنان حافظان واقعی اسلام هستند و می‌توانند با فتوای خود گره‌های بسیار کور را بگشایند.
 4) استفاده از دیگر ظرفیت‌های موجود همچون بهره‌گیری از توان تشکل‌های اسلامی کشورهای ترکیه، روسیه، جمهوری اسلامی ایران که با فعالیت در شهرهای گوناگون نسبت به سیاست‌های اسلام ستیزی دولت باکو واکنش جدی نشان دادند.

در همین حال و به دنبال واگذاری امور مسجد در دست احداث فاطمه زهرا (س) شهر باکو به اداره مسلمانان قفقاز، این اداره روز دوشنبه اعلام کرد که کارهای ساختمانی مسجد تکمیل خواهد شد... بنا به اعلام واحد مطبوعاتی اداره مسلمانان قفقاز مستقر در باکو، کارهای ساختمانی مسجد فاطمه زهرا(س) ادامه یافته و پس از تکمیل آن، از سوی این اداره برای مسجد روحانی تعیین خواهد شد.

خانم «رحیمه دادش اوا»، مسئول واحد مطبوعاتی اداره مسلمانان قفقاز افزود: پس از تکمیل مسجد و تعیین روحانی برای آن این مسجد همانند دیگر مساجدی که زیر نظر اداره مسلمانان قفقاز فعالیت می‌کنند، مرکز عبادت مومنان خواهد شد.

در همین باره، «توفیق رضی زاده»، مسئول تشکل و هیأت امنای مسجد فاطمه زهرا (س) گفت: واگذاری امور این مسجد به اداره مسلمانان قفقاز، روالی طبیعی بوده و تعیین روحانی مسجد نیز از وظایف این اداره است. وی افزود: مسأله مهم جلوگیری از تخریب مسجد بود که تحقق یافت. رضی زاده در عین حال به پیگیری مسأله حقوقی مرتبط با درخواست صدور حکم تخریب مسجد اشاره کرد و گفت: پس از وصول حکم دادگاه عالی موضوع را از جنبه حقوقی آن در دادگاه پیگیری خواهند کرد.

این مسجد از سال 1998( 1377 ) با گرفتن مجوزهای لازم در دست احداث بود که در سال 2002 (1381)شهرداری منطقه ضمن جلوگیری از تکمیل، ساخت آن را غیرقانونی اعلام کرد و خواستار تخریب آن شد. در این مدت، مأموران پلیس از ادامه کار ساختمانی آن جلوگیری کرده‌اند.

گفته می‌شد، شهرداری منطقه «سوراخانلی» در حومه باکو تلاش کرد، در محل ساختمان این مسجد که دارای موقعیت محلی مناسبی است، مجموعه تجاری یا تفریحی ایجاد کند.

پس از این موضوع بود که آیت الله صافی گلپایگانی از مراجع تقلید، در نامه ای به الهام علی اف یادآور شده بود: امروز از نسل معاصر و شخصیتی مانند جنابعالی انتظار این است که احیاگر این هویت نورانی و مدافع از این حیثیت کهن و دیرین باشید، امید است که روز به ‌روز شاهد پیشرفت و ترقی آن کشور در همه رشته‌های علم و صنعت و اقتدار و استقلال و اقتصاد باشیم.

چشم همه به کشور شما و مدیریت شما دوخته شده و همه انتظار جهش بزرگ را از شما دارند، احترام و تجلیل از این سوابق روشن و با عظمت را در رأس برنامه قرار دهید و سنت‌ها و مساجد را بازسازی و از نو بنا کنید.

در ادامه این نامه آمده است: مسجدی که به نام سیده‌ نساء العالمین بانوی همه بانوان مسلمانان جهان حضرت فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ نامیده شده است، اگر معرض هجوم و خدای نخواسته تعطیلی باشد، بسیار دردآور است و پیامدهای سوء آن موقعیت آن کشور عزیز را متزلزل می‌سازد. انتظار از جنابعالی این است که با سیاست و تدبیری که دارید، جلوی این فتنه‌ها و فتنه‌انگیزها را بگیرید و شخصاً به این مسجد مشرف شوید و ادای احترام کنید و عالم اسلام و به ویژه شیعیان را سرافراز و خشنود کنید.

 با این همه نامه نصیحت آمیز حضرت آیت الله صافی گلپایگانی ، دوایر دولتی باکو را سر عقل نیاورد . احتمالا طیفی ضد اسلامی که در دولت باکو هستند تصور کردند که نامه آیت الله گلپایگانی نامه ای معمولی است که بیتوجهی بدان نمیتواند تبعات چندانی داشته باشد . اما به دنبال بیتوجهی رژیم باکو به این نامه مشفقانه و خیرخواهانه ، حضرت آیت الله مکارم شیرازی با بیان چند جمله در جلسه درس خود در مسجد اعظم شهر مقدس قم و در جوار بارگاه کریمه اهل بیت ( ع) ، قدرت مرجعیت دینی را در دفاع از حریم اسلام و مسلمانان به دولت باکو نشان داد.

همچنین آیت‌الله مکارم شیرازی گفتند: به تازگی از  جمهوری آذربایجان ( ایران شمالی ) خبر می‌رسد که حکومت تعدادی از مساجد شیعیان را تخریب کرده است و قصد تخریب ما بقی را دارد. ما پیام خود به حکومت آذربایجان را به صورت رسمی اعلام کرده‌ایم و امیدواریم دست از این کار بردارند.

« ما در همین جا به صراحت می‌گوییم که اگر تخریب مساجد در جمهوری آذربایجان ادامه پیدا کند حکم مقاومت می‌دهیم و اعلام می‌کنیم که هر کسی در این راه کشته شود، شهید خواهد بود. »

 حضرت آیت الله مکارم شیرازی درباره ناامنی در ایران شمالی به حکومت باکو نیز هشدار دادند . بی تردید بیان همین چند جمله بود که دوایر دولتی و طیف ضد دینی در دولت باکو را در آشفتگی فرو برد. گفته میشود برنامه هایی مانند تخریب مستمر مساجد توسط یک طیف ضد دینی در دولت باکو و بخصوص حزب آذربایجان نوین ( یئنی آذربایجان ) پیگیری میشود که این طیف از ارتباطات گسترده ای با رژیم صهیونیستی برخورد ار است و توصیه های این رژیم را برای مبارزه با اسلام در ایران شمالی اجرا میکند. همین طیف ضد اسلامی  تلاش میکند الهام علی اف را برای اقدامات نفرت انگیزی مانند تخریب مساجد ، ممنوعیت حجاب ، ممنوعیت پخش اذان ، ممنوعیت تدریس و تعلیم معارف اسلامی و تعطیلی حوزه های علمیه و اقداماتی از این دست ترغیب کند . این طیف صهیونیست گرا اسلام و شیعیان و مساجد را به عنوان خطری برای حکومت باکو معرفی میکند در حالی که اکثریت مطلق مردم ایران شمالی مسلمان و شیعه هستند و اگر چه طی هفتاد سال حاکمیت کمونیسم و محرومیت از تعلیم و تربیت دینی ، لطمات و خسارتهای فرهنگی گسترده یا را متحمل شده اند ، اما عمیقا دارای روحیه دینی  میباشند ، به نحوی که بعد از فروپاشی شوروی ، توسط گروههای مردمی و بدون حمایت دولتی بازگشایی و نوسازی و ساخت مساجد در کشور آغاز شد و دسته دسته مردم به زیارت خراسان و اماکن متبرکه عازم شدند و روند بازگشت مردم به هویت اصیل اسلامی و شیعی خویش با شتاب بیشتری ادامه دارد . و این همه در حالی است که با توصیه و تلاش امریکا و رژیم صهیونیستی  ، محدودیتهای گسترده ای برای فعالان اسلامی وجود دارد.

الهام علی اف  نباید فراموش کند که به شهادت  تاریخ هر حکومتی که با دین و مذهب  به مقابله برخاسته ، سرانجامی جز سقوط زود هنگام نداشته است . کسانی که در درون حکومت باکو ، به واسطه بهره مندی از رشوه های صهیونیستی و امریکایی ، دایره نفوذ بیگانگان و صهیونیسم را در کشور گسترش میدهند ، در حقیقت دولت الهام علی اف را به سوی سقوط و زوال میکشانند و البته برای این افراد آنچه اهمیت دارد ، رشوه های کلانی است که از بیگانگان دریافت میکنند.این طیف فقط به منافع شخصی خود می اندیشند و آینده حکومت و کشور برای آنها اهمیتی ندارد.

آقای الهام علی اف شاید از تاریخ شیعه و قدرت تاثیر گذاری مرجعیت شیعه اطلاعات چندانی نداشته باشد ، اما محض نمونه وی میتواند به تاثیر اقداماتی مانند صدور حکم امام خمینی ( رحمه الله علیه ) درباره سلمان رشدی ، صدور حکم تحریم تنباکو توسط مرحوم حضرت آیت الله میرزا محمد حسن شیرازی  - که دولت قدرتمندی مانند دولت انگلیس را وادار به عقب نشینی و شکست کرد – یا اقدامات علمای ایران علیه رضاشاه به واسطه  دستور رضا شاه مبنی  بر ممنوعیت حجاب و... بیندیشد و از گرفتار شدن در دامهایی که بیگانگان امریکایی و صهیونیستی به واسطه عناصر ضد اسلامی در درون حکومت برای وی پهن کرده اند خودداری کند.

بیگمان اگر کار بدانجا میکشید که مرجع عالیقدری مانند حضرت آیت الله مکارم شیرازی « حکم مقاومت » صادر میکرد ، چنین حکمی که از نظر شرعی هیچکس امکان لغو آن را ندارد ، نه تنها دولت باکو را در داخل با مشکلات خطرناکی روبرو میکرد بلکه در جهان تشیع نیز موجب مقاومت علیه دولت باکو میشد و تبعات سیاسی خسارتباری برای دولت باکو به دنبال می آورد.

البته طبیعی است که طیف صهیونیستی در درون دولت باکو که اکنون در انفعال شدید قرار گرفته است در آینده همچنان به شیوه های مختلف به اقدامات تخریبی خود علیه مظاهر دینی ادامه خواهد داد ، در صورتی که الهام علی اف موفق به مهار و اخراج این طیف از دایره های تاثیر گذار دولتی نشود و درسیاستهای ضد دینی تجدید نظر نکند ، تردیدی وجود ندارد که حرکت دولت باکو و شخص الهام علی اف  در مسیر سقوط و زوال شتاب خواهد گرفت . چرا که مردم مسلمان و شیعه ایران شمالی ، اقدامات ننگینی مانند تخریب مساجد و ممنوعیت حجاب و ممنوعیت پخش اذان را نه اقدام یک طیف ضد اسلامی و صهیونیستی در درون دولت ، که اقدام رییس جمهور میدانند و در میان مردم نیز چنین شایع است که همه این اقدامات به دستورمستقیم  شخص الهام علی اف انجام میگیرد.

سیاستهای همسان دولت وهابی آل سعود و

 دولت الهام علی اف

در مبارزه با شیعیان اهل بیت ( ع)

عارف محمد زاده

شنبه 24 بهمن 1388 اهالی باکو شاهد  جدیدترین جنایت دولت الهام علی اف  در حق شیعیان بودند . ماموران پلیس الهام علی اف در میدان فضولی ( شاعر بزرگ  اهل بیت ع ) به سوی  عزادارانی که در این میدان تجمع کرده بودند یورش بردند و عزادارانی را که حتی یک لحظه نیز شعارهای سیاسی نمیدادند و تنها به سوگواری برای پیامبر اسلام و سبط اکبر امام حسن مجتبی ع مشغول بودند با تجهیزات اهدایی رژیم صهیونیستی به خاک و خون کشیدند ...

 سال گذشته در چنین روزهایی خبر حمله وهابیون سعودی به شیعیان عزادار در بین الحرمین ( حرم رسول الله ص و ائمه مدفون در بقیع ) به شیعیان عزادار منتشر شد . در این حادثه وهابیون عزاداران از جمله زنان را مورد ضرب و شتم و اهانت قرار دادند . با توجه به سوابق جنایت بار جریان وهابیت در حمله به عزاداران و ضرب و شتم و حتی کشتار آنها در مناطق مختلف از جمله پاکستان و عراق و نیز مناطق شیعه نشین حجاز تصور بر این بود که  اینگونه جنایتها و مخالفت با عزاداری در ایام عزای مسلمانان مانند 28 صفر و ایام عاشورا  تنها از پیروان متحجر و سنگواره مکتب ضد اهل بیت یعنی مکتب وهابیت صادر میشود اما حمله پلیس وحشی دولت الهام علی اف به عزاداران پیامبر اسلام و سبط اکبر حضرت امام حسن مجتبی ع در روز 28 صفر در مرکز باکو نشان داد که  دولت الهام علی اف نیز همان مسیر سیاه دولت کثیف آل سعود را طی میکند. همسانی و همگونی سیاست دولت الهام علی اف با دولت وهابی و ضد اهل بیت آل سعود منحصر به ضرب و شتم عزاداران حضرت رسول اکرم ص نیست. از سال 1994 میلادی /1373 خورشیدی که کمونیست معروف و مامور ارشد سازمان جاسوسی شوروی ک گ ب  یعنی حیدر علی اف قدرت را در باکو با ایجاد جنگ داخلی توسط سرهنگ صورت حسین اف به دست گرفت مبارزه با تشیع به صورت علنی توسط دولت حاکم بر ایران شمالی ( جمهوری اذربایجان ) اغاز شد.  سرکوب گسترده  جریان اسلامگرا از جمله دستگیری ، شهادت و زندانی کردن اعضای حزب اسلام ، تعطیلی حوزه های علمیه و تخریب و تعطیل مساجد شیعه از جمله مسجد کوهنه گونشلی واقع در منطقه خطایی باکو ، ممانعت از تحصیل علوم دینی توسط جوانان باکو در حوزه های علمیه شیعه در خارج و ممنوع ساختن عزاداری در ایام عاشورای حسینی از جمله اقدامات حیدر علی اف در مبارزه با تشیع بود که توسط فرزندش الهام علی اف با دستیاری کمونیستهای سابقه داری مانند رامیز مهدی اف ، دستگاههای امنیتی و کمیته دولتی ضد دینی موسوم به کمیته نظارت بر امور دینی ادامه دارد. همین اقدامات توسط دولت آل سعود و جریان تروریستی وهابیت در مناطق مختلف نیز انجام میگیرد.

همسانی سیاست دولت وهابی عربستان و دولت الهام علی اف منحصر به امور داخلی نیست . هر دو دولت نسبت به گروهها و جریانهای شیعی در کشورهای دیگر نیز سیاست واحدی را دنبال میکنند . در جریان جنگ سی و سه روزه رژیم صهیونیستی با حزب الله لبنان ، دولت عربستان سه اقدام را دنبال کرد :

1-      سرکوب شیعیان داخل عربستان و ممانعت از تظاهرات آنان در حمایت از شیعیان مظلوم لبنان.

2-      تبلیغات رسانه ای علیه حزب الله لبنان

3-      همکاری اطلاعاتی با رژیم صهیونیستی علیه حزب الله

دولت باکو نیز همین سیاستها را اجرایی کرد و ضمن سرکوب شیعیانی که در محکومیت جنایتهای رژیم صهیونیستی در باکو و مناطقی مانند نارداران و گنجه به تظاهرات برخاسته بودند ، در رسانه های تبلیغات به نفع  رژیم صهیونیستی را سامان داد . دولت باکو علاوه بر همکاری مستمر اطلاعاتی با رژیم صهیونیستی اقدام سیاه و مهم دیگری را نیز در حمایت از این رژیم در کارنامه خود ثبت کرد و آن اینکه صدور انرژی به رژیم صهیونیستی در حد دو برابر افزایش داد تا هواپیماها و تانکهای این رژیم بدون هر گونه نگرانی از بابت تامین انرژی به جنایتهیا خود علیه شیعیان مظلوم لبنان ادامه دهند.

طی سالهای اخیر همچنانکه حملات خون بار دولت سعودی و جریان وهابیت علیه شیعیان بخصوص در مناسبتهاب خاص مانند ایام عاشورا  و سالروز رحلت رسول الله اعظم ص افزایش و گسترش یافته اقدامات دولت باکو نیز در مبارزه با تشیع نیز گسترش یافته است .تخریب مساجد شیعیان از جمله مسجد حضرت محمد ص و حضرت فاطمه زهرا س ، ممانعت از انتشار و توزیع کتابهای شیعی ، دستگیری روحانیون شیعه ، دستگیری جوانان فعال شیعه با اتهام های واهی ، ممنوعیت از پخش اذان در مساجد ، سرکوب تظاهرات کنندگان در روز جهانی قدس ، و در نهایت حمله وحشیانه پلیس و ماموران امنیتی به عزاداران در سالروز رحلت حضرت رسول اکرم ص در باکو  از جمله اقداماتی است که دولت باکو به موزات اقدامهای دولت آل سعود و جریان کثیف و متحجر وهابیت علیه شیعیان انجام داده است.

اقدامات گسترده دولت باکو برای مبارزه با تشیع و شیعیان در حالی است که اکثریت جمعیت آذری زبان جمهوری آذربایجان ( ایران شمالی ) شیعه هستند و اغلب اقوامی که دارای مذهب سنی یا مذاهب دیگر میباشند غیر آذری میباشند مانند تالشها و لزگها و آوارها و...

دولت باکو جمعیت کشور را حدود هشت میلیون نفر اعلام کرده است . حدود 2 میلیون نفر از این جمعیت که اکثرا آذری زبانها هستند به علت فلاکت اقتصادی مجبور به مهاجرت به روسیه شده اند و جالب این است که آذریهای مقیم در روسیه  بر خلاف کشور خود از آزادی مذهبی چشمگیری در روسیه برخوردار هستند و اکثریت مساجد و حسینیه های شیعه در روسیه توسط همین آذری های مهاجر برپا شده اند...

شنبه 24 بهمن 1388 اهالی باکو شاهد  جدیدترین جنایت دولت الهام علی اف  در حق شیعیان بودند . ماموران پلیس الهام علی اف در میدان فضولی ( شاعر بزرگ  اهل بیت ع ) به سوی  عزادارانی که در این میدان تجمع کرده بودند یورش بردند و عزادارانی را که حتی یک لحظه نیز شعارهای سیاسی نمیدادند و تنها به سوگواری برای پیامبر اسلام و سبط اکبر امام حسن مجتبی ع مشغول بودند با تجهیزات اهدایی رژیم صهیونیستی به خاک و خون کشیدند ...

این حادثه بار دیگر  ماهیت صهیونیستی – وهابی دولت الهام علی اف را  برای مردم مظلوم جمهوری آذربایجان ( ایران شمالی ) به خوبی آشکار کرد و موجب بیدارتر شدن مردم گردید. گسترش بیداری اسلامی در میان مردم ایران شمالی که اکثریت مطلق آن را شیعیان تشکیل میدهند  اتفاقاتی را رقم خواهد زد که در نهایت به زوال دولت دیکتاتوری الهام علی اف منتهی خواهد شد.

دو غزل از شاعر بزرگ اهل بیت علیهم السلام مولانا فضولی بغدادی

تقدیم به جوانانی که در « میدان فضولی » باکو  آماج حملات وحشیانه دولت وهابی – صهیونیستی باکو قرار گرفتند :

استمداد از پیامبر اعظم

غیر از درت پناه نداریم  یا نبی

جز تو امیدگاه  نداریم  یا نبی

تا برده‌ایم سوی تو ره، جز طریق تو

رویی به هیچ راه نداریم  یا نبی

بهر ظهور لطف عمیمت وسیله‌ای

غیر از فغان و آه نداریم  یا نبی

روز جزا تویی چو شفیع گناه ما

اندیشه از گناه نداریم  یا نبی

در امر و نهی هرچه به ما حکم کرده‌ای

حق است و اشتباه نداریم  یا نبی

بر لطف تست تکیه، نه بر طاعتی که ما

داریم گاه و گاه نداریم  یا نبی

ملک وجود منتظم از فیض عدل تست

غیر از تو پادشاه نداریم یا نبی

بسته‌ست جرمهای «  فضولی » زبان ما

غیر از تو عذر خواه نداریم  یا نبی

ماه در ظلمات حیرت

ای مرضهای معاصی ز تو محتاج علاج

تو شفیع و همه عالم به شفاعت محتاج

ارجمند از جهت حسن قبولت اسلام

سربلند از شرف پایة قدرت معراج

شمع قدر تو ،  شب ظلمت حیرت را ماه

خاک پای تو ،  سر رفعت گردون را تاج

کار دنیا شده از دولت شرع تو تمام

قدر دین یافته از سکة‌ عدل تو رواج

عقل را حکم تو مستخدم اجرای امور

ملک را امر تو مستلزم پیوند مزاج

عرش را از شرف پای تو عالی مقدار

شرع را از مه روی تو منور منهاج

یا نبی! نیست ز لطف تو « فضولی » نومید

طالب قطرة آبیست ز بحر موّاج

دولت باکو و  تداوم وحشت از عاشورا

                    نادر حقیقی

در روز عاشورا  دهها هزار تن از مردم باکو و شهرها و روستاهای اطراف به سوی زیارتگاه   بی بی رحیمه سرازیر شدند . نیروهای پلیس در مسیرها و جاده های منتهی به « نارداران »  با لباس شخصی و لباس فرم مستقر شده بودند ، نتوانستند مانع از حرکت انبوه مردم به سوی زیارتگاه شوند . چرا که هر اتفاق کوچکی میتوانست خشم مهارناپذیر مردم را برانگیزد . دهها هزارتن از مردم در صحن بزرگ زیارتگاه تجمع کرده و به عزاداری  برای حضرت سیدالشهدا « علیه السلام » و انصار وفادارش پرداختند . پرچمهای مزین به نام مبارک سیدالشهدا ع  و ابالفضل العباس  ع در هر سو برافراشته بود و ترجیع بند نوحه خوانیهای و عزاداریهای مردم شعار « حسین ، حسین شعاریمیز / شهادت افتخاریمیز » بود .

اهالی منطقه محروم لنکران از مدتها  قبل از محرم برای عزاداری سیدالشهدا ع اماده میشدند . هیاتهای عزاداری به صورت نیمه مخفی در منازل تشکیل میشود . در این هیاتها بیشتر اشعار شاعرانی چون مرحوم  قمری دربندی ، یحیوی اردبیلی و کریمی مراغه ای خوانده میشود . امسال عاشورا در لنکران رنگ و بوی دیگری داشت و علیرغم تلاشهای گسترده دولت باکو مردم مسلمان عاشورا را به عزا نشستند...

 علیرغم تلاشهای گسترده دولت باکو برای پیشگیری از شکوفایی مذهب در میان مردم شیعه ایران شمالی ( جمهوری آذربایجان ) ، روز به روز مردم این منطقه بیشتر به اصالت و هویت شیعی خود پی میبرند و تلاش میکنند هویت شیعی خود را که پس از جدایی این منطقه از ایران ( عهدنامه های ننگین گلستان و ترکمانچای ) و بخصوص در دوره حاکمیت کمونیستها آسیبهای زیادی دیده است ، تحکیم و تثبیت کنند .

عاشورا ، آیینه و علم هویت شیعه است ، اسلام راستین با عاشورا زنده شده و حیات  دیگری یافته است. واقعه خونین عاشورا که با حماسه بی همتای حسین بن علی « علیه السلام » و انصار بی بدیل  آن حضرت حدود 1370 سال پیش رقم خورد، حیات و گسترش تشیع را تضمین کرده است . طی بیش از هزار سال تلاش و تکاپوی حکومتهای ستمگر برای مقابله با عاشورا به جایی نرسیده است . حکومتهای ستمگر یک به یک در گذر تاریخ به زوال و اضمحلال دچار شده اند اما عاشورا همچنان زنده و پایدار است . پرچمهای ظالمان سرنگون شد اما پرچم عاشورا همچنان در اهتزاز است . این پرچم نماد شکست ناپذیری تشیع است . خیزش شیعیان در عصر حاضر انقلاب اسلامی را رقم زد و با توجه به اینکه این انقلاب ریشه در عاشورا دارد ، تلاشهای  جهان غرب و ابرقدرتهایی چون آمریکا و انگلیس و عوامل منطقه ای آنها ، حکومتهای ارتجاعی و وهابی و سلفی عربی ، گروههای تروریستی و جنگ تحمیلی نتوانست حکومت  متکی بر عاشورا را در ایران مغلوب کند . جنبش بیداری شیعیان امروز مرزهای کشورها را درنوردیده است . حضور گسترده شیعیان در مهمترین مناطق جهان و در نقاط استراتژیک و پیرامون منابع انرژی ( خلیج فارس ، یمن ، عربستان سعودی ، لبنان ، عراق و ... )غارتگران جهانی را به تلاش و تکاپوی گسترده ای برای مقابله با عاشورا و شیعیان واداشته است .

در جغرافیای مذهبی جهان اسلام، ایران شمالی (جمهوری آذربایجان) بخشی از سرزمین تشیع است. این منطقه در پی جنگ‏های طولانی مدت روسیه با ایران و انعقاد عهدنامه‏های سیاه گلستان و ترکمانچای اشغال و از خاک ایران جدا شده است. منطقة ایران شمالی از صدها سال بیش یکی از کانونهای فعال تشیع بوده و در تاریخ علم و ادب شیعه نام بزرگان این دیار می‏درخشد. مردم این منطقه همواره از حامیان حکومت‏های شیعی  بوده‏اند و از این روست که شاه اسماعیل صفوی (بنیانگذار دولت وحدت ملی شیعه در ایران)، پس از قیام در اردبیل، به شمال ارس و ولایت شروان رهسپار می‏شود و در این دیار دشمنان شیعه را سرکوب می‏کند...

شیعیان قفقاز جنوبی که اغلب آنها در ایران شمالی مجتمع هستند، پس از اشغال سرزمین‏های قفقازی ایران توسط روسیه، تحت ستم‏های شدید حکومت مسکو قرار گرفتند وتلاش گسترده‏ای از سوی حکومت مسکو برای مبارزه با تشیع و فرهنگ ایرانی در سرزمین‏های قفقازی تحت اشغال انجام شد. حکومت مسکو کوشید تا فرهنگ مسیحیت، فساد اخلاقی و اجتماعی را در جامعة مسلمانان قفقاز جنوبی گسترش دهد و از سوی دیگر با ایجاد و تقویت یک جریان روشنفکری وابسته به دربار مسکو (افرادی مانند سرهنگ آخوندوف) و انتشار نشریاتی مانند «ملانصرالدین» ، دین اسلام و روحانیت را مخالف پیشرفت معرفی کرده و باورهای دینی مردم را تضعیف کند.

پس از روی کار آمدن حکومت کمونیستی در روسیه، مبارزه با دین و مذهب به شکل آشکار و رسمی آغاز شد که نتیجة آن، اعدام و بازداشت و تبعید  هزاران تن از فعالان دینی، جمع‏آوری و سوزانده شدن صدها هزار جلد کتاب، بسته شدن مساجد و تبدیل آنها به موزه و مراکز رقص و موسیقی ، و ممنوعیت عزاداری برای حضرت سیدالشهداء(ع) در ایام محرم بود. پس از فروپاشی شوروی، علی‏رغم اینکه مردم ایران شمالی هفتاد سال از تعالیم دینی محروم بودند، همانند تشنگانی که پس از سالها به آب رسیده باشند، با شور و اشتیاق به بازگشایی و تعمیر مساجد واحیای آیین‏های مذهبی بخصوص در ایام محرم پرداختند. در سراسر ایران شمالی، کلاسهای آموزش قرآن در مساجد برقرار شد و شیعیان فعال، حوزه‏های علمیه را در شهرهای مختلف (باکو، نخجوان، گنجه، سالیان و ...) تأسیس کردند.

شیعیان مظلومی که هفتاد سال پشت پرده‌های آهنین قرار داشتند و توسط دیکتاتورهایی مانند استالین، و کارگزاران کمونیسم در باکو  مانند میرجعفرباقراف و جانشینان وی  از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی یعنی آزادی مسافرت، از سفر به خارج از کشور و زیارت قبور نورانی ائمة اطهار(ع)  محروم بودند، دسته دسته به سوی ایران و زیارت مرقد مطهر امام رضا (ع) روانه شدند... اما بعد از روی کار آمدن حیدرعلی‏اف در باکو که سابقاً از سران حزب کمونیست شوروی بود، دوباره دستگاه دولتی باکو به مبارزه با اسلام و تشیع پرداخت. حوزه‏های علمیه شیعه در ایران شمالی تعطیل شد. فعالان اسلامی تحت تعقیب قرار گرفتند. جوانانی که به قصد تحصیل علوم دینی رهسپار ایران می‏شدند، با فشارهای جدّی و اتهامات سنگین مواجه شدند، سران حزب اسلامی و فعالان اسلامگرا دستگیر و به زندانهای طولانی محکوم گردیدند و حتی انجام عزاداری برای حضرت سید‏الشهدا (ع) در انظار عمومی ممنوع شد... طی سالهای گذشته، ایام محرم و عاشورا به مشکلی برای حکومت باکو تبدیل شده است. در این ایام بخصوص در روز عاشورا، مردم ایران شمالی که اکثریت مطلق آنها را شیعیان تشکیل می‏دهند، مانند سایر شیعیان جهان به عزاداری می‏پردازند. اما رژیم باکو با اقدامات مختلف مانع از عزاداری مردم می‏شود. امسال نیز رژیم باکو تدابیر متعددی را برای پیشگیری از برپایی آیین‏های عزاداری و تجلی فرهنگ عاشورا به کار بست  . از مدتها پیش طرح تخریب و تعطیلی مساجد و ممنوعیت پخش اذان در دستور کار دولت باکو قرار گرفت .سال گذشته  محدودیت‏های اعمال شده از سوی حکومت به گونه‏ای بود که گروهی از فعالان اسلامی نشست اعتراض‏آمیزی را برگزار کرده و از خبرنگاران و مطبوعات خواستند که صدای مظلومیت آنها را به گوش جهان برسانند. حاضران در این نشست، اقدامات پلیس باکو را در شهرهای گنجه، سومقاییت و باکو برای پیشگیری از انجام عزاداری را افشا  کردند.

ایلقار ابراهیم زاده (ابراهیم اوغلی) روحانی مشهور در باکو که مرکزی را با عنوان  «مرکز دفاع از آزادی اعتقادات دینی» تأسیس کرده است، گفت: جمعی از مردم گنجه توسط پلیس با هدف ممانعت از برگزاری مراسم عزاداری بازداشت و تحت فشار قرار گرفتند.

ایلقار ابراهیم زاده به افشای گوشه‏ای دیگر از اقدامات ضد شیعی رژیم باکو پرداخت و اظهار داشت: پلیس در سراسر کشور به رستورانها و سالن‏های غذاخوری دستور داده که از ارایة خدمات برای کسانی که احسان می‏دهند، و از پذیرفتن دسته‏های عزاداری خودداری کنند.

«نامیق باباخان» رهبر تشکیل اجتماعی بیرلیک (وحدت) گفت: در شهرهای مختلف بخصوص در شهر گنجه، پلیس فشارهای مستمری را بر مؤمنان وارد می‏کند تا آیین‏های عزاداری شهدای کربلا برگزار نشود...

در این نشست که برخی دیگر از رهبران تشکلهای اجتماعی نیز حضور داشتند، همگان اظهار می‏داشتند که حکومت باکو، همان روشهای حکومت کمونیستی را در مبارزه با دین و تشیع به کار می‏بندد، علاوه بر اقدامات یاد شده ، شبکه‏های تلویزیونی باکو حتی در روز عاشورا نیز به پخش فیلم‏های مبتذل و موسیقی ادامه می‏دهند. در روز عاشورا ادارات دولتی باز است و رژیم می‏کوشد تا از تعطیلی بازارها و مراکز خصوصی نیز جلوگیری کند...

البته گفتنی است که طی سالهای اخیر، رژیم به ترفندی جدید دست زده است و آن پخش برنامه‌ای غم‌انگیز و نیم ساعته در روز عاشورا از طریق یکی از شبکه‌های تلویزیونی است!

علیرغم تلاشهای رژیم باکو، آیین‏های عزاداری هر سال رو به گسترش است. سال گذشته در باکو مسجد «تازه‏پیر» ، مسجد کبود «گؤی مسجید» «مسجد مشهدی داداش» ، «مسجد حاج سلطانعلی» و «مسجد نارداران» مملو از جمعیت عزادار بود. در این مساجد عزاداران به سینه‏زنی و زنجیرزنی و نوحه‏سرایی پرداختند و با فریادهای «لبیک حسین (ع)» ، «حسین وای...» دلبستگی خود را به امام حسین (ع) ابراز داشتند. در این میان صدها تن از جوانان و نوجوانان با بستن پیشانی بندهای سبز و سیاه جلوه‏ای دیگر از عشق به امام حسین (ع) را به نمایش گذاشته بودند. مردم در حرکتی آشکار علیه رژیم باکو، مغازه‏ها و بازارها را تعطیل کرده و به سوی مساجد به حرکت درآمده بودند. مساجد سرشار از جمیعت بود و هزاران تن از مردم پیرامون مساجد تجمع کرده بودند. در نخجوان، گنجه، سومقاییت، لنکران و دیگر شهرها نیز وضعیتی مشابه حاکم بود و مردم در مساجد تجمع کرده بودند. در این حال، هزاران تن از نیروهای امنیتی و پلیس دولت باکو در خیابانها و پیرامون مساجد در لباس شخصی و رسمی پراکنده شده بودند. پلیس می‏کوشید تا از هر گونه رویارویی با مردم پرهیز کند، زیرا به خوبی مشخص بود که هر گونه درگیری با مردم و یا تلاش پلیس برای ممانعت از عزاداری می‏توانست به اعتراض سراسری و خونین منجر شود ...

امسال دولت باکو در آستانه محرم باز هم به جمع آوری کتابهای مذهبی دست زد و از سوی دیگر ورود اقلام مورد استفاده در عزاداریها مانند زنجیر ، پرچم و ... را به کشور ممنوع کرد. رییس کمیته دولتی نظارت بر امور دینی در سخنانی احمقانه اعلام کرد که سینه زنی و عزاداری و زنجیر زنی با آداب تمدن منافات دارد ؟! وی این سخنان را در حالی اعلام کرد که شبکه تلویزیونی دولتی  و غیر دولتی  باکو فیلمهای مستهجن و ضد اخلاقی را پخش میکنند و بنا به اعلام مقامات باکو ، دانش آموزان محجبه از حضور در مدارس محروم هستند و علاوه بر این هیچ زنی در این کشور مسلمان نشین حق ندارد با حجاب در محل کار حاضر شود و پخش صدای اذان از مساجد نیز ممنوع بوده و اموزش قرآن نیز در مدارس و مساجد ممنوع است . به عبارت دیگر از نگاه دولت باکو ، پر شدن هتلهای باکو از فاحشه ها ، فعالیت قمارخانه ها ، پخش فیلمهای مستهجن و ضد اخلاق و خانواده از شبکه های تلویزیونی ، ایجاد زندان مخفی امریکا در باکو ، اعزام سربازان ارتش باکو به افغانستان برای  مشارکت در کشتار مردم افغانستان  و ممنوعیت  آموزش علوم دینی با « آداب تمدن ؟» مغایر نیست ، اما عزاداری برای  خاندان پیامبر اسلام  و خواندن اشعار مذهبی در این مراسمها با « آداب تمدن ! » مغایرت دارد !

دولت باکو امسال به خاطر سال نو مسیحی پنج روز تعطیل اعلام کرد . در حالی که تاکنون همین دولت از تعطبل اعلام کردن روز عاشورا خودداری کرده است . اعلام پنج روز تعطیل به مناسبت سال نو مسیحیان توسط دولت باکو ، و از سویی تلاش برای مقابله با عزاداری در روز عاشورا مردم این کشور را به شدت آزرده خاطر کرد و احساسات عمومی را برانگیخت . علی رغم تلاشهای گسترده مقامات باکو برای مقابله با عاشورا ، امسال عاشورا در ایران شمالی بخصو در باکو با شکوه بی سابقه ای برگزار شد . به گزارش منابع مستقل ، بعد از فروپاشی شوروی تاکنون ، حضور امسال مردم در روز عاشورا بی سابقه بوده است . در روز عاشورا  دهها هزار تن از مردم باکو و شهرها و روستاهای اطراف به سوی زیارتگاه   بی بی رحیمه سرازیر شدند . نیروهای پلیس در مسیرها و جاده های منتهی به « نارداران »  با لباس شخصی و لباس فرم مستقر شده بودند ، نتوانستند مانع از حرکت انبوه مردم به سوی زیارتگاه شوند . چرا که هر اتفاق کوچکی میتوانست خشم مهارناپذیر مردم را برانگیزد . دهها هزارتن از مردم در صحن بزرگ زیارتگاه تجمع کرده و به عزاداری  برای حضرت سیدالشهدا « علیه السلام » و انصار وفادارش پرداختند . پرچمهای مزین به نام مبارک سیدالشهدا ع  و ابالفضل العباس  ع در هر سو برافراشته بود و ترجیع بند نوحه خوانیهای و عزاداریهای مردم شعار « حسین ، حسین شعاریمیز / شهادت افتخاریمیز » بود .

خبرنگاران خارجی مستقر در باکو در حاشیه مراسم بزرگ عاشورا حضور یافته و به تهیه خبر و فیلم مشغول بودند . آنها با تعجب و شگفتی  مشغول تماشای دهها هزار مردم سوگواری بودند که به یاد شهدای کربلا میگریستند ... یک خبرنگار خارجی در گفتگو با عاکف حمید اف تحلیلگر سیاسی در باکو گفت : « من قبلا در ایران بوده ام ، من فکر میکردم فقط در ایران و عراق  در روز عاشورا این صحنه ها به وجود می آید ، اما حالا میبینم که اشتباه کرده ام . هنگامی که به باکو اعزام می شدم ، مسوولان من گفتند ، جمهوری اذربایجان کشوری غیر مذهبی است ، اما من به چشم خود شاهد بروز احساسات و تفکر مذهبی مردم بودم . عاشورا روز ی است که همه شیعیان جهان را متحد ساخته است . »

در آخر این سؤال برای هر شیعه مطرح می‏شود که: «چرا رژیم باکو تلاش می‏کند تا با عاشورا و عاشوراییان مقابله کند؟ چرا روز عاشورا در ایران شمالی به صورت رسمی تعطیل نمی‏شود؟ چرا کتابهای درسی رژیم باکو بخصوص کتابهای مربوط به تاریخ و ادبیات، از اراجیف رنگارنگ دربارة نژادپرستی و پان‌آذریسم و شوونیسم و معرفی چهره‌های ضددین مانند حیدرعلی‌اف پر است، اما در این کتابها حتی یک سطر دربارة عاشورا و امام حسین (ع) درج نمی‌شود؟...»

برای پاسخ به این سؤال بایستی دید که پیام عاشورا چیست؟

پیام عاشورا، چیزی جز مبارزه با ظلم و ترجیح دادن مرگ سرخ بر زندگی ننگین نیست... حکومتی که با عاشورا مقابله می‏کند، از این پیام می‏هراسد.

وضعیت مذهبی  و  نقش فرقه ها

 و ادیان بیگانه در ایران شمالی ( جمهوری آذربایجان )

تدوین :  واحد مطالعات حرکت آزادیبخش ایران شمالی

نگاه اجمالی به  ایران شمالی (جمهوری آذربایجان ) 

منطقه ای که در تاریخ  همواره  به عنوان اران و شروان  یاد شده  و  در نتیجه جنگهای طولانی مدت روس – ایران و انعقاد عهدنامه های ننگین گلستان و ترکمانچای  از ایران  جدا شده است تا زمانی فروپاشی شوروی بخشی از اقلیم این ابرقدرت به شمار میرفت و  حزب کمونیست حاکم بر آن شعبه ای از حرکت کمونیست شوروی بود . میرجعفر باقر اف ( معروف به جلاد  و عامل کشتار هزاران تن از شیعیان آذری در قفقاز و آذربایجان ایران که بعد از مرگ استالین محاکمه و  تیرباران شد ) و حیدر علی اف (  کارمند عالی رتبه سازمان ک گ ب  و از کارگزاران معروف حزب کمونیست شوروی ) از معروفترین کسانی هستند که در دوره شوروی مسوولیت حزب کمونیست باکو را بر عهده داشتند  . بعد از فروپاشی شوروی به عنوان جمهوری آذربایجان یا همان  " ایران شمالی " شناخته میشود  که تقریباً در ۴۶٠ درجه طول جغرافیایی و ٣٩٠ درجه عرض جغرافیایی واقع شده است، کشوری نیمه کوهستانی است که بخش شرقی رشته کوههای قفقاز در مرزهای آن و روسیه و امتداد جنوب شرقی کوه‎های قفقاز کوچک نیز در سرحدات این کشور با ارمنستان قرار گرفته است.

طول مرزهای مشترک ایران شمالی  با روسیه در شمال ٢٨۴ کیلومتر، با گرجستان در شمال‌غربی ٣٢٢ کیلومتر، با ارمنستان در غرب ۵۶۶ کیلومتر و با وطن مادری خود  ایران در جنوب ۴٣٢کیلومتر است. ایران شمالی ( جمهوری آذربایجان  ) با مساحتی حدود ٣٣۴٠٠ مایل مربع یا ٨۶۶٠٠ کیلومتر شامل نخجوان هم می‌شود که مرز مشترک آن با ایران بالغ بر ١٧٩ کیلومتر، با ارمنستان ٢٢١ کیلومتر با ترکیه ٩ کیلومتر است.(1)

١. جمعیت  و   ترکیب  آن

جمعیت جمهوری آذربایجان( ایران شمالی ) طبق آمارهای ارایه شده از سوی دولت باکو   حدود  8 نفر است. اما  سکنه واقعی این کشور حدود 4  میلیون نفر تخمین زده میشود . حدود 60 درصد از جمعیت ایران شمالی را گروه آذریها تشکیل میدهد . به جز آن، اقوام دیگری از جمله؛ آوارها، تالیشها، تاتارها، یهودیها، گرجیها، کردهنا، روسها، اودینها و ارمنیها ... در این منطقه  زندگی می‎کنند. علت  مغایر بودن جمعیت واقعی ایران شمالی ( جمهوری آذربایجان ) با رقم ارایه شده از سوی دولت باکو این است که قریب نیمی از جمعیت اعلام شده  در خارج از جمهوری آذربایجان ( ایران شمالی ) زندگی میکنند . مطابق آمارهای اعلام شده در مطبوعات  و رسانه های باکو  حدود 2 میلیون نفر از مردم در روسیه زندگی و کار میکنند که عده ای از این جمعیت از زمان شوروی و عده دیگری نیز با وقوع مناقشه قره باغ  و تشنجها و درگیریهای سیاسی  بعد از فروپاشی شوروی  و کسان زیادی نیز برای کار به روسیه مهاجرت کرده و عملا در این کشور ماندگار شده اند .  روسیه  از اهالی ایران شمالی برای ورود و اقامت در روسیه ویزا  درخواست نمیکند  و مقررات ساده ای  مهاجران به  روسیه اعمال میشود . اغلب مهاجران به کارهای دستی و کارگری  که مورد نیاز روسهاست اشتغال دارند .  همچنین 500 هزار نفر از اهالی ایران شوروی به اکراین مهاجرت نموده  و حدود 500 هزار نفر نیز در قزاقستان ساکن شده اند .  بیش از یک میلیون نفر نیز طی سالهای گذشته به کشورهای مختلف  از جمله  روسیه سفید  - ترکیه – اسراییل  - امریکا  و .... مهاجرت کرده اند . کسانی که به اسراییل مهاجرت کرده اند اغلب یهودیان آذری هستند که تعداد  آنها 100 هزار نفر  گفته میشود .

علت اینکه دولت باکو مهاجران را نیز در لیست جمعیت کشور اعلام میکند این است که مهاجران به طور رسمی از تابعیت خارج نمیشوند اما عملا در کشورهای دیگر زندگی کرده و اغلب انها نیز تابعیت کشورهای محل اقامت خود را نیز پذیرفته اند.

٢. شهرهای بزرگ

الف) باکو: این شهر مرکز ایران شمالی  است و در جنوب غربی شبه جزیره «آبْشِرُون» قرار دارد. این شهر در قدیم به «بادکوبه» موسوم بوده و در حال حاضر به زبان آذربایجانی  به آن «باکی» گفته می‎شود.

ب) گنجه: این شهر دومین شهر بزرگ است.  گنجه زادگاه یکی از بزرگترین شاعران فارسی گوی جهان نظامی گنجوی است . این شهر  و نیروهای مسلح  آن به فرماندهی جوادخان قاجار  - از خاندان قاجار و مرزبان ایران در گنجه -  در مقابل حملات ارتش بیست هزار نفری با دو هزار نفر تا پای جان ایستادگی کرد و جوادخان و فرزندانش  به شهادت رسیدند . روسها پس از اشغال گنجه مردم شهر و بخصوص علما و سادات را قتل عام کردند.

ج) نخجوان: این شهر مرکز  منطقه نخجوان است و در شمال دریاچه سدارس، در نزدیکی مرز ایران واقع شده‎ است. در منابع قدیمی از آن به «نشوی» و «نخچوان»  ( نقش جهان ) نیز یاد شده است. در اسناد دولت باکو این منطقه  " ناخچی وان " نامیده میشود که اسمی جعلی و تحریف شده و غیرتاریخی است ..

د) سومگائیت: این شهر هم صنعتی است و اهمیت بسیار دارد.(2)

٣. فرهنگ و آموزش

زبان رسمی در ایران شمالی زبان آذربایجانی است و اقوام دیگر مانند تالشها  و آوارها و لزگها و.... از هر گونه آزادی فرهنگی مانند دسترسی به رادیو – تلویزیون و نشریه و کتاب و  .... به زبانهای قومی محرومند . انتشار هر گونه نوشته به زبانهای قومی به شدت ممنوع است و  کسانی که بدین کار اقدام کنند به انحای مختلف تحت فشار و  آزار و تعقیب قرار گرفته و برایشان پرونده سازی میشود .  اخیرا دو تن از فعالان فرهنگی تالش ( دانشمند تالشی مرحوم نوروز علی  محمد اف و فرزندش کامران )  جان باختند. نوروز علی محمداف اخیرا در زندان باکو در آستانه هفتاد سالگی به شهادت رسید .

خط  در این کشور  چند بار عوض شده است: تا سال ١٩٢٩ خط فارسی ، از سال ١٩٢٩ تا ١٩٣٩ خط لاتینی و از سال ١٩٣٩ تا ١٩٩٢ خط کریلی بوده است. در طول زمان، این زبان در ساختار تلفظی، کلمات و گرامر دستخوش تغییراتی شد. پارلمان باکو  که در سال ١٩٩٢ استفاده  در انحصار   غربگرایان پان ترکیست قرار داشت  تغییر خط از الفبای کریلیک را که از سال ١٩٣٩ مورد استفاده بود کنار گذاشت و الفبای لاتین را انتخاب کرد.

در حال حاضر همه رسانه‌های گروهی، روزنامه‎ها،‌مجلات و کتاب‎های منتشر شده جدید به خط لاتینی است.(3)

اولین مدارس در این سرزمین در قرن پنجم میلادی به وجود آمد. ولی قبل از آن مردم در راه علم و آموزش گامهای زیادی پیش رفته بودند. بعد از فتح ایران  به دست اعراب ، در مساجد، مدرسه‎هایی برای آموزش و گسترش اسلام تأسیس شد که در آن قواعد عربی و قرآن تدریس می‎شد. قبل از جدایی از ایران ( قبل از سالهای 1928 ) به عنوان یکی از مراکز مهم آموزش در میان مسلمانان امپراتوری روسیه بود. اگر چه بعد از جدایی از ایران  مردم مناطق اشغال شده تحت فشارهای فرهنگی و رفتار مسیحی کارگزاران روس قرار داشتند با این حال همواره حوزه های علمیه در این مناطق دایر بود و افراد زیادی جهت تحصیل علم از شهرهای مختلف از دربند داغستان گرفته تا باکو و گنجه و نخجوان و لنکران رهسپار مشهد و کربلا و نجف میشدند  . اولین مدارس برای دختران مسلمان این منطقه در باکو و گنجه به همت حاجی زین‌العابدین تقی‌زاده در اوایل قرن بیستم تأسیس گردید.

این نکته باید ذکر شود که در حکومت شورایی شوروی سیستم آموزشی بسیار گسترده‌ای ایجاد شد و سطح سوادآموزی از ١/٨ % در سال ١٩٢۶، به بیش از ٩٩% در سال ١٩٧٠ افزایش یافت و بیسوادی ریشه کن شد  . با این حال به شدت با علوم و معارف انسانی – اسلامی مبارزه به عمل آمد . مدارس دینی و مساجد تعطیل و تخریب شدند و علما و داشمندان دینگرا به سیبری تبعید و یا به قتل رسیدند و عده ای از آنها نیز به ایران مهاجرت کردند .

. انتشار روزنامه «اکینچی» در سال ١٨٧۵ سرآغاز مطبوعات در میان مسلمانان شمال  انجام شد.  این نشریه که توسط یکی از پیروان اهل سنت به نام حسن بیگ زردابی منتشر میشد  علیه مسایلی مانند عزاداری شیعیان برای حضرت سیدالشهدا ع موضع گیری میکرد  و نیز  در راستای منافع عثمانی نیز اقداماتی انجام میداد که روسها بدین دلیل این نشریه را مدتی توقیف کردند اما دوباره به وی اجازه دادند تا نشریه اش را بدن جهت گیری به نفع عثمانی منتشر کند.

اکنون نیز روزنامه‎ها و مجلات بسیاری در   باکو منتشر میشود که اغلب این روزنامه  یا وابسته به ارگانها و مراکز دولتی هستند و یا  با حمایت مالی بنیادهای و سفارتخانه های غربی مانند بنیاد سوروس و سفارتخانه های امریکا  و اسراییل و ترکیه منتشر میشوند .

یک مرکز تلویزیونی هم در باکو به سال ١٩۵۶ تأسیس گردید و اکنون دو شبکه دولتی و چندین  شبکه غیردولتی در این کشور فعال است.(4)  از این میان شبکه های لیدر  و آ تی وی و شبکه تلویزیون اجتماعی به نهادهای حکومتی و خانواده دولتی متعلق میباشند  . این شبکه ها در نقش غیر دولتی وظیفه تبلیغات به نفع گروه حاکم را بر عهده دارند .

جمهوری آذربایجان ( ایران شمالی ) یک کشور کشاورزی است که در مواقعی به سوی بخش صنعتی متمایل می‎گردد. تأکید بر صنایع سنگین به طور قابل توجهی دو صنعت نفت و گاز طبیعی را توسعه بخشیده است. اما در عین حال صنایع غذایی، برق و مهندسی نیز از اهمیت فزاینده‎ای برخوردار است.(5)

۴. تاریخ

ایران شمالی ( جمهوری آذربایجان ) کنونی از عصر حجر مسکونی بوده است. از اواخر قرن هشتم قبل از میلاد، مادها و از اواسط قرن ششم قبل از میلاد هخامنشیان بر این منطقه حکومت می‎کردند. وقتی اسکندر در اوایل قرن چهارم قبل از میلاد امپراتوری ایران را سرنگون کرد، یکی از حکمرانان خراجگزار او به نام آتورپات حکومت خود در این منطقه تشکیل داد.(6)

ساسانیان در اوایل قرن سوم بعد از میلاد بر بخش عمده‎ای از این منطقه مسلط شدند و این محل تا حمله اعراب به ماورای قفقاز در اواسط قرن هفتم، بخشی از امپراتوری آنان بود. پس از آن، سپاه نیروهای اعراب هم لشکر ساسانی و هم نیروهای بیزانس را در سال ۶۴٢ میلادی شکست داد. لشکر مسلمانان به منطقه  هجوم آورد و در مدت چند سال آن را  فتح کرد. دین اسلام در همین دوره به این سرزمین آمد.(7)

مغولها در اوایل قرن سیزدهم  شهرهای محتلف اران و شروان که گوشه ای از ایران بود   هجوم آوردند. مغولها جنایات بیشماری را در این منطقه رقم زدند که از جمله آنها ویرانی و کشتار  شدید اهالی گنجه بود . این ویرانی و کشتار به گونه ای بود که بعدها شهر جدیدی در کنار گنجه قدیم بنا شد . در سال ١٣٨۶ تیمور، فرمانروای ماوراءالنهر، آذربایجان اصلی ( آذربایجان ایران ) را پس از خونریزیها به   اشغال درآورد و در اران و شروان ، قدرت به دست شروانشاهان «دربند» افتاد. شروانشاهان از خانواده های اصیل ایرانی و مروج شعر و ادب فارسی بودند . در دوره حکومت آنها آثار ادبی گرانسنگی به زبان فارسی به عرصه آمد که جزو ثروتهای ماندگار ادبی ایران محسوب میشوند.

شاه اسماعیل صفوی در نخستین اقدام برای تشکیل دولت فراگیر شیعه در ایران و احیای تمامیت ارضی کشور به اران و شروان حمله برد و پس  سرنگون کردن حکومت منطقه ای ان به  آذربایجان بازگشت و  در سال ١۵٢٠ بنیانگذار سلسله صفوی، تبریز، مرکز آق قویونلی را به تصرف درآورد. با آنکه صفویان تبریز را مرکز حکومت آینده خویش قرار دادند، ترکهای عثمانی  بارها به تبریز حمله کردند و در فاصله سالهای ١۵١۶ ـ ١۶٣٠ این شهر را با انجام جنایات بسیار  اشغال کردند . اما شاه عباس موفق شد دوباره حاکمیت خود را بر منطقه برقرار کند.

در سالهای ١٧٢٢ ـ ١٧٢٣ سربازان روسی دربند و باکو را اشغال کردند. اما نادرشاه در سال ١٧٣۵ این شهر و دیگر شهرهای قفقاز ی ایران  را  از اشغال روسها آزاد ساخت  .بعد از مرگ او در سال ١٧۴٧ قدرت به دست خانها و فئودالهای  محلی افتاد.اما با ظهور قاجاریه بار دیگر خانات و فئودالها  خودسری را کنار نهاده و همواره تابع دولت  مرکزی ایران شدند .

تا اوایل قرن نوزدهم میلادی ، نه تنها  جمهوری آذربایجان  کنونی بلکه ارمنستان و گرجستان جزئی از خاک ایران  بود و در پی ده سال جنگ میان ایران و روسیه به تصرف این کشور درآمد. در معاهده گلستان، ولایت باکو، شکی، شیروان، قره‎باغ و گنجه به روسیه واگذار گردید. در سال ١٨٢٨ پس از جنگی دوساله میان ایران و روسیه، نخجوان نیز به موجب عهدنامه ترکمن‎چای، به روسیه ضمیمه شد. و بدین گونه  فاجعه ای ملی در تاریخ ایران و قفقاز رقم خورد  که برای  مسلمانان قفقاز فجایعی مانند گرفتاری در چنگ کمونیسم و جدایی از جعان اسلام و محرومیت هفتاد ساله از تعلیم و تربیت دینی را به دنبال داشت و برای ایران نیز سرآغاز فجایعی دیگر مانند نفوذ  عمیق روس و انگلیس  و برباد رفتن منافع ملی بود.

از اوایل قرن بیستم، حضور کارگران و متخصصان روسی و اوکراینی در باکو سبب شد که این شهر مسلمان نشین  به یکی از مراکز انقلاب کمونیستی  روسیه تبدیل گردد.

در دوران حاکمیت شوروی با اشتراکی کردن کشاورزی و توسعه ‌صنایع پیشرفتهایی در امور آموزش و بهداشت حاصل گردید.

همزمان با اجرای سیاست گلاسنوست و پرستروئیکای گورباچف در شوروی، جمهوری  آذربایجان شاهد رشد گرایشهای استقلال طلبانه ارامنه قره‎باغ بود. اختلافات ارمنیها و آذریها که در دوران شوروی بر اثر سیاست اختناق و سرکوب مدتها در محاق مانده بود، با پیدایش اولین آزادیهای اجتماعی امکان بروز یافت و به شدت رو به گسترش نهاد. این مناقشه ریشه در رقابتها و جنگهای عثمانی و روسیه داشت . که روسها تلاش میکردند از ارامنه عثمانی به نفع خود سود جویند و عثمانیها نیز میکوشیدند از مسلمانان قفقاز به نفع خود استفاده کنند . در جنگ و رقابت میان دو کشور یاد شده  ارامنه عثمانی و مسلمان قفقاز  به عنوان کارتهای بازی مورد استفاده قرار گرفتند .

در مناقشه هزران تن از آذریها از اماکن خود آواره شدند . در عوض هزاران ارمنی ساکن باکو و شهر های دیگر نیز  از اماکن خود رانده شدند . همچنین اذری های مقیم ارمنستان نیز از این کشور رانده شدند و وضع پیچید های به وجود آمد.

در مناقشه قره باغ  دولت باکو علاوه بر قره باغ از اراضی همجوار نیز ( هفت شهر ) عقب نشینی کرد. مقاماتی که بعد از حیدر علی اف در باکو حکومت میکنند معتقدند که  سران جبهه خلق با اخذ رشوه های کلان از ارمنیها از جبهه ها عقب نشینی میکردند  و نیز جبهه خلق تلاش میکرد جنگ را به مرزهای ایران بکشاند . سران جبهه خلق که در اندیشه نشکیل توران بزرگ ( از ترکیه تا چین ) بودند تصور میکردند اگر جنگ به مرزهای ایران کشیده شود آذربایجانیهای ایران به طرفداری از باکو وارد جنگ خواهند شد  و موقعیت دلخواه  برای تجزیه آذربایجان ایران فراهم خواهد شد . اما آذربایجانیهای ایران به دلایلی از جمله دلبستگی شدید به مذهب تشیع و میهنشان ایران  به همزبانان ناسیونالیست خود توجهی نکردند و تنها به ارایه کمکهای بشردوستانه و هومانیتر بسنده کردند .در میان  آذربایجانیهای ایران  باکو به شهر فاحشه ها شهرت دارد و مردان باکو مظهر بیغرتی تلقی میشود.

ارامنه علاوه بر قره‎باغ (استانهای شوشا، خانکندی، خوجالی،‌ عسکران، خوجاوند، آغدره)، ۴۴٠٠ کیلومتر استانهای لاچین، کلبجر، جبرائیل، فضولی، قوبادلی، زنگیلان، آغدام را هم اشغال کردند. حیدر علی اف در سال 1994  اتش بس با رامنستان را امضا کرد . و از آن زمان  با میانجی‎گری امریکا – فرانسه و ترکیه و روسیه  و مجامع بین‎المللی، بین این دو کشور آتش‎بس و صلح موقت برقرار است. و تاکنون  حیدر علی اف و فرزندش الهام علی اف حدود سی بار با روسای جمهور ارمنستان مذاکرات مهم و دوستانه ای را پشت سر گذاشته اند 8

وضعیت دین و مذهب در ایران شمالی

قبل از ورود به این بحث لازم است که نگاهی به دوران شوروی سابق داشته باشیم تا بتوانیم وضعیت دینی کنونی کشور را خوب درک کنیم.

در دوران شوروی سابق

بعد از انقلاب اکتبر ١٩١٧، از سال ١٩٢۴ حکومت شوروی سیاست ضد مذهبی برای ریشه‎کن کردن مذاهب را در پیش گرفت. مسلمانان شوروی در سالهای ١٩٠۵ ـ ١٩٠۴، در شهر «نیژنی نوگرود» اولین بار «اتفاق مسلمین روسیه» را تأسیس کردند. این گروه در ماه می سال ١٩١٧ نهصد نماینده در کنگر «سانک پتربورق» داشت و خواستار اصول فدرال مسلمین روسیه و یک کشور فدرالی مستقل بود. در همان کنگره «شورای ملی» تأسیس شد. در ماه ژوئیه سال ١٩١٧ «شورای نظامی مسلمین روسیه» و در نوامبر همان سال «مجلس ملی مسلمین روسیه» شکل گرفت.

مسلمانان نیروی بزرگی در شوروی بودند و استقلال و هویت دینی خود را مهم می‌دانستند. اگر به تاریخ شوروی نگاه کنیم، با گروه‌هایی چون «ارتش سرخ مسلمین»، «حزب کمونیست مسلمین»،‌ «کمیسریای مسلمین» و... مواجه می‌شویم. رؤسای شوروی از این احساس هویت دینی مسلمانان، آن هم با این جنب و جوش می‌ترسیدند و این ترس هم بی‌جا نبود. بُلشویکهای شوروی نمی‎توانستند هویت مسلمین را بپذیرند. آنان از سال ١٩٢٣ به مبارزه با مسلمانان پرداختند و به طور کلی فعالیتهای خود را علیه دین اسلام تشدید کردند. این کار هم با سه شیوه انجام می‌شد:

١. ایجاد تفرقه بین گروهها و ملیتهای مسلمان. شوروی بعد از شکست آنان، به هر ملیت مسلمان، استقلال داد و حتی راضی شد به آنان سرود ملی، مجلس ملی و پرچم ملی مستقل هم بدهد، تا آنان به سبب تفرقه «ملی» و کنار گذاشتن وحدت اسلامی، زوال یابند.
٢. نابودی روشنفکران، علمای دینی و قتل عام آنها.

٣. جرم اعلام کردن دینداری و بسته شدن مسجدها.

با به کار گرفتن این روشها بود که سران شوروی به خواسته خود رسیدند.(9 )

تحت قوانین این رژیم، روشنفکران به سوی افکار و برنامه های سکولاریستی هدایت شدند. سیاستهای شوروی که با توسعه و گسترش تعلیمات همگانی، نابودی ادبیات قومی و تبدیل الفبا همراه بود، به مذهب نیز رسوخ کرد و تلاش وسیعی جهت تضعیف اسلام که مانعی در راه نوسازی سیاسی و فرهنگی قلمداد می‎شد صورت گرفت.

کمونیستها اقدامات ضد مذهبی خود را در مورد اسلام با بستن هزاران مسجد و مدرسه دینی آغاز کردند، سپس به تدریج دادگاههای شرع و سازمان اوقاف را منحل نمودند. آنان نخست حجاب اسلامی را نشانه عقب‌ماندگی و بعد ممنوع اعلام کردند. زمانی که مساعدترین شرایط برای مسلمانان جهان وجود داشت، انجام فرائض مذهبی چنان که در کشورهای اسلامی معمول بود، برای مسلمانان کشور آذربایجان آسان نبود. با این همه عجیب است که مردم این کشور همچنان وفاداری مذهبی خویش را حفظ کرده‎اند.

برنامه‎ریزی شوروی علیه دین (ATEIZMA)، علاوه بر تهاجم فرهنگی بر پایه‎های«علمی» هم استوار بود. شبهه‎اندازی و فریب تبلیغاتی علمی عمده‎ترین اقدامات ضد دینی بود و این هم کلاً به دو نوع انجام می‎شد:

١. استدلالهای مارکسیستی علیه کل مذهب: مثلاً «اسلام افیون توده‎های رنجبر است و آنها را از مبارزه اجتماعی بر ضد انگلهای استثمارگر منحرف می‌سازد» یا «اسلام مسلکی است رویا‎پرداز و ضد علمی که رویای بهشت را به جهان دیگری حواله می‎دهد».(16)
٢. استدلالهای الحادی که ویژه مبارزه با اسلام به خصوص شیعه است. در این استدلال اسلام در میان تمام ادیان از همه محافظه‎کارتر (حتی ارتجاعی‎تر) و غیر اجتماعی‎تر است، اقتدار بزرگ‌ترها را مقدس می‌شمارد، زنان را خوار می‎دارد و پیروانش را به تعصب و عدم تساهل و بیگانه‎ستیزی فرا‎می‎خواند. همچنین «مؤمنان» را بر ضد «کفار» برمی‎انگیزد و لذا مانع از توسعه دوستی میان خلقهای اتحاد شوروی است. این شیوه سنن و آداب اسلامی چون «ختنه» و «روزه در ایام رمضان» را به عنوان اعمالی بدوی و وحشیانه و غیربهداشتی مورد انتقاد قرار می‎دهد، اخلاقیات اسلام را با اخلاقیات کمونیسم در تعارض می‎بیند و هنر و ادبیات اسلامی را متحجر و ناتوان از پیشرفت و تکامل فرض می‌کند. خلاصه کلام آنکه براساس شبهه‌های آنان، اسلام به گذشته تعلق دارد، آن هم نه به «دوران سرمایه‎داری»، بلکه «عصر فئودال» و از این رو در یک جامعه «سوسیالیستی» جا و مکان ندارد.

در اتحاد شوروی تبلیغات ضد مذهبی «وظایف اخلاقی» تمام «شهروندان صادق شوروی» و مخصوصاً اعضای حزب کمونیست بود. سازمان جوانان حزب، اتحادیه‎های کارگری، تمام تشکیلات دولتی، از مهد کودک تا سطوح عالی دانشگاهی، همه و همه بر ضد مذهب فعالیتها و برنامه‎های بسیار داشتند10

شرایط دینی

جمهوری آذربایجان( ایران شمالی )  ٩٧% مسلمان دارد. ٨9% شیعه، 8 درصد  و ٣% هم غیر مسلمان‌اند. همه شیعیان ایران شمالی  دوازده‌امامی هستند. اهل‌سنت نیز اغلب حنفی و البته اندکی حنبلی‌اند.

دولت،  و محدودیتهای قانونی

.  در قانون اساسی دولت باکو که در دوره حیدر علی اف تدوین شده  هیچ دینی به عنوان دین رسمی معرفی نشده است !. اما بنابر قانون، دین از سیاست جداست.(  11) روحانی نمی‌تواند فرماندار، نماینده روستایی و شهری (بلدیه)، و نماینده مجلس باشد. و روحانی حق «دخالت مذهبی» مستقیم در سیاست ندارد. دین آزاد است و هر تبعه دولت باکو می‌تواند هر دینی را که می‌خواهد قبول کند و آیینهای مذهبی همان دین را به طور آزاد اجرا نماید. کسی حق ندارد کسی را به خاطر قبول کردن دین و مذهبی آزار دهد. پس هرکس می‌تواند دین دلخواه خود را انتخاب کند. همه مسلمانان می‌توانند آزادانه مسجد بسازند، کتاب تبلیغی نشر کنند و آیینهای دسته‌جمعی خود را به اجرا بگذارند و هر جا که خواستند تبلیغ دین اسلام را انجام دهند.(19) اما در عمل و به حکم  دادگاههای باکو   طی سالهای اخیر مسجد متعددی تخریب شده است . همچنین  پخش صدای اذان و عزاداری برای  اهل بیت ع و حضرت سیدالشهدا ممنوع است  . تبلیغات اسلامی و تشکیل کانونها و مکتب آموزسش قرآن  نیز ممنوع میباشد . علاوه بر این آموزش احکام و علوم دینی و قرآن در مدارس دولتی نیز ممنوع است . معروف است که حیدر علی اف  به اموزش و پرورش دستور داده بود : " به جای آموزش قرآن  و مسایل دینی  به دانش اآموزان موسیقی و تاریخ آذربایجان را یاد بدهید "

٢. ادیان غیر اسلام مانند مسیحیت و یهودیت و فرقه های ضاله مانند بهایی گری و شیطان پرستی و  ... و نیز موسسه های تبلیغ مسیحیت در تبلیغات آزادند و طی سالهای گذشته کلیساها و کنیسه ها ی مسیحیان و یهودیان و محافل بهایی و شیطان پرستی در باکو وبرخی شهرهای دیگر بنا شده است.

٣. عید فطر و عید قربان تعطیل رسمی است.

4 – دولت تلاش میکند مناسبتهای شیعی مانند عاشورا و را نادیده بگیرد و از تعطیل اعلام کردن این روز خودداری میکند.

 تقابل فرهنگ و دین

فرهنگ و شرایط جمهوری آذربایجان، با بقیه کشورهای اسلامی فرق اساسی دارد. اولاً باید در نظر گرفت که کشور  هفتاد سال زیر سلطه حکومت شوروی بود و در مقابل تهاجم فرهنگی روسها بدون دفاع مانده بود. همچنین ایران شمالی  از لحاظ موقعیت منطقه‌ای در شرایطی قرار دارد که شصت درصد مرز آن با کشورهای مسیحی ( ارمنستان و گرجستان ) مشترک است. علاوه بر این، این کشور در منطقه‌ای قرار دارد که تقابل فرهنگها و تبادل فرهنگی کشورهای مختلف در آن وجود دارد. بعد از استقلال کشور و با بهبود رابطه دولت باکو  با کشورهای غربی، وضعیت غربگرایی و رواج فرهنگ غرب و برهنگی در کشور قابل مشاهده است به نحوی که گفته میشود در برهنگی زنان ، جمهوری آذربایجان اروپا را پشت سر نهاده است .اکنون فرهنگ لباس رایج در کشور و نیز مسائل فرعی دیگر، حتی با عرف و اداب و رسوم و تاریخ  منطقه  نیز سازگار نیست . همچنین دولت باکو با عضویت در  شورای اروپا  منع مجازات همجنس بازان را نیز قبول کرده است . به طور کلی  به گفته اغلب فرهیختگان این کشور ، بعد از استقلال  اخلاق و  پاکیزگی در حیطه فرد ، خانواده و اجتماع  راه تباهی را در پیش گرفته و در این میان در  تشدید شرایط غیر اخلاقی  برخی شبکه های تلویزیونی باکو از جمله شبکه صهیونیستی – پان ترکیستی آینس  نقش آفرینی میکنند. این فرهنگسازی و یا در حقیقت فرهنگ سوزی موجب تضعیف  رویکرد دینی و توجه به ارزشهای متعالی دین در جامعه میشود.

ادارات مربوط به دین و مذهب

١. اداره روحانیون و شورای مذهبی اسلامی قفقاز QMRİ

این اداره در دوران شوروی تأسیس شده است و به عنوان شعبه ای مهم از ک گ ب  به شمار میرفت و ناظر بر روحانی نمایان  مورد تایید ک گ ب و نیز معدود روحانیون واقعی مسلمان آذربایجان، داغستان، چچن، گرجستان و ارمنستان است. در سال ١٩٧٨ ریاست این مرکز را شیخ‌الاسلام علی‌آقا سلیمان‌اف بر عهده داشت. او در ٩٣ سالگی درگذشت. جانشین او شیخ‌الاسلام میرغضنفر ابراهیم‌اف نیز با فاصله کمی وفات کرد. دو سال این پست بی‌صاحب ماند و در سال ١٩٨٠ شیخ‌الاسلام کنونی، ‌الله شکور پاشازاده در ٣١ سالگی به این سمت منصوب شد. او شیعه دوازده‌امامی است و معاونش از اهل‌سنت است. وی شخصی محترم است و نقش او در مسائل دینی و اجتماعی نقش ویژه ای است . نظارت بر مساجد کشور و تعیین روحانیون مساجد بر عهده این اداره است.

٢. سازمان نظارت‌کننده بر نهادهای دینی DQİDK

سازمان نظارت دولتی بر نهادهای دینی، فعالیت خود را بعد از حوادث ١١ سپتامبر در آمریکا شروع کرد. همه مؤسسات، نشریات و مدارس دینی در تحت نظارت این سازمان است. رئیس آن شخصی به نام رافق علی‌اف است. با روی کار آمدن او حدود بیست مدرسه دینی در کشور بسته شد.

ادیان : 

١. دین اسلام

جمهوری آذربایجان( ایران شمالی ) یکی از مراکز مهم اسلامی قدیم بوده است و هنوز هم ارتباط قومی با تاریخ اسلامی و میراث درخشان معماری و هنر شیعی دارد. بیش از پنج‌ هزار مکان با معماری اسلامی و مطابق با مذهب شیعه در این جمهوری وجود دارد.(12

سیصد مؤسسه و اجماع دینی نیز در کشور موجود است که بسیاری از آنها غیر فعال هستند و تحت نظارت DQIDK هستند. این موسسات در صورت فعالیت موثر  و یا  عدم اجرای مقاصد وزارت امنیت تعطیل میشوند .(13

همچنین سیصد مسجد در کشور وجود دارد که فعالیت دینی و فرهنگی آنها با رعایت قوانین کشور بلامانع است، ولی بسیاری از آنها اصلاً فعالیتی ندارند. مساجد فعال مانند مسجد جامع . مسجد حضرت محمد ص و ... تعطیل و یا به بهانه هایی مختلف مانند ساختمان سازی و.... تخریب میشوند.

الف) شیعیان

قدمت حضور شیعیان در این سرزمین به دوران امام صادق(علیه‌السلام) برمی‌گردد.

قاسم‌بن‌العلاء، یکی از نواب امام زمان(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) در شهر اران بود.(14 )او مستقیماً با آن حضرت مکاتبه داشت و از مردم وجوهاتی می‌گرفت و به دست حسین‌بن‌روح می‌داد. این سرزمین همیشه با عشق اهل‌بیت(علیهم‌السلام) زنده بوده است.

علمای شیعی جمهوری آذربایجان

ولایت اران و شروان  قدیم که امروز ایران شمالی و جمهوری آذربایجان خوانده میشود  از مناطق مهم شیعه‌نشین در جهانِ اسلام به شمار می‌آید، که پیش از  محصور شدن در پشت پرده های آهنین شوروی  علما و مراجع بسیاری را به دنیای علمی اسلام بخشیده است. علمای اران و شروان  در خارج کشور خود هم مشهورند، به طوری که در عراق، ایران، سوریه، عربستان سعودی و...، علاوه بر تدریس دروس عالی اسلامی و تربیت شاگردان بسیار، برخی از آنها مرجعیت شیعه را هم بر عهده گرفته‌اند.

آنان علاوه بر اینکه در کشور خود مدارسی را تأسیس نموده‌اند، در کشورهای خارجی هم حوزه‌های علمیه بنا کرده‌اند. مساجدی نیز در کشورهایی مثل عراق و ایران، به واسطه و کمک این بزرگان ساخته شده است و اکنون نیز باقی است.

بین علمایی که صاحب اجتهاد و مقامات علمی بوده‌اند، افرادی هم با اشغالگران روس جنگیده و شهید شده‌اند.(15) برخی از آنها به دست بلشویکهای شوروی کشته شده‌اند.

مقامات علما و فضلای منطقه  در حوزه نجف نیز همیشه قابل تقدیر و قدردانی بوده و زهد و اخلاق و علم خدایی آنان ورد زبان بوده است.

تعداد علمای شهیر ایران شمالی   را از ۵٠ تا ١٢٠ نفر ذکر کرده‌اند. ما عده‌ای از آنان را نام می‌بریم:
آیت‌الله‌العظمی محمدباقر سلیانی، آیت‌الله‌العظمی شیخ‌عبدالغنی بادکوبه‌ای، آیت‌الله‌العظمی شیخ‌محمدصادق بردیگانی، آیت‌الله‌العظمی شیخ‌فاضل لنکرانی، آیت‌الله‌العظمی شیخ‌محمدعلی نخجوانی، آیت‌الله‌العظمی شیخ‌محمد ایروانی، آیت‌الله‌العظمی شیخ‌عبدالقاسم نجفی، آیت‌الله‌العظمی میرزا‌فضل‌علی مجتهدایروانی، آیت‌الله‌العظمی شیخ‌عبدالقاسم اردوبادی، علامه آیت‌الله میرزامحمدعلی غروی‌اردوبادی، آیت‌الله‌العظمی شیخ‌عبدالحسین لنکرانی، آیت‌الله‌العظمی شیخ‌ابراهیم شیروانی، آیت‌الله شیخ‌صدرالدین بادکوبه‌ای، آیت‌الله شیخ‌ملاآقاعابدین رمضان‌دربندی، آیت‌الله شیخ‌عبدالعظیم بادکوبه‌ای، آیت‌الله شیخ‌احمد پایانی، آیت‌الله شیخ‌یوسف ایروانی، آیت‌الله شیخ‌عبدالکریم ایروانی، آیت‌الله میرزاابراهیم بادکوبه‌ای، آیت‌الله شیخ‌مولاآقا لنکرانی، آیت‌الله مولاحسن ایروانی، آیت‌الله محمدحسن قره‌باغی، آیت‌الله میرزاحسن قره‌باغی، آیت‌الله میرزامحمدشریف شیروانی، آیت‌الله سیدعباس حسینی‌سلیانی، آیت‌الله شیخ‌محسن نخجوانی، آیت‌الله حاج‌شیخ‌ابراهیم لنکرانی، آیت‌الله شیخ‌ابراهیم بادکوبه‌ای، آیت‌الله سیدابوالحسن حسینی‌شیروانی، آیت‌الله شیخ‌اسماعیل قره‌باغی‌نجفی، آیت‌الله سیدمحمد لنکرانی‌نجفی، آیت‌الله شیخ‌حنیفه بادکوبه‌ای، آیت‌الله امامقلی نخجوانی، آیت‌الله شیخ‌جعفر لنکرانی، آیت‌الله شیخ‌احمد ایروانی، آیت‌الله شیخ‌صدرالدین لنکرانی، آیت‌الله سیدمرتضی نخجوانی‌نجفی، آیت‌الله شیخ‌محمدعلی گنجوی، آیت‌الله شیخ‌اسحاق لنکرانی، آیت‌الله علی‌اصغر ایروانی، شیخ‌الاسلام علی‌آقا سلیمان‌زاده، شیخ‌عبدالصمد نخجوانی، حیدرعلی شیروانی‌غروی، مولاحسن شیروانی، آیت‌الله شیخ‌محمدتقی ایروانی، آیت‌الله محمدشریف اردوبادی‌نجفی و... .

شاعران  و مذهب شیعه

در سرزمین شیعه نشین جمهوری آذربایجان ، شعرای مشهور و دارای عظمت علمی و مذهبی نیز بوده‌اند که اکنون هم مردم این کشور به اسم آنان مفتخرند. از نظر مذهبی هم می‌توان گفت نود درصد شاعران شیعه بوده‌اندکه به زبانهای فارسی و آذربایجانی شعر سروده اند . نشانه‌ها و ارزشهای مذهبی شیعه دوازده‌امامی با شعر و آثار نظمی این شعرا و نویسندگان آذری عجین شده است. آثار نظمی شعرای جمهوری آذربایجان تا قرن نوزدهم را، اصلاً نمی‌توان بدون تأثیر مذهب شیعه در آن، تصور کرد. در نیمه دوم قرن بیستم بود که به خاطر ترس و وحشت از رژیم کمونیست و تأثیر ایده‌های نوین ماتریالیستی در کشورمان، آثار و نشانه‌های مذهبی از شعر آذری ریشه‌کن شد.

این خفقان بدان حد بود که نویسندگان و شاعرانی  که در مدح مذهب خود چیزی نوشته بودند و یا سرپیچی از مدح رژیم کمونیست کرده بودند، با هزار بهانه محکوم به اعدام شدند(16 ) و یا برخی از آنها را به مناطق دور و سرد تبعید کردند که در آنجا از میان رفتند.(17)

شورویها و کارگزاران آذربایجانی آنها در باکو  مانند میرجعفر باقر اف و حیدر علی اف – که هر دو دبیر کل حزب کمونیست باکو بودند -  بستری به وجود آوردند که در این بستر به جای شاعران الهی مانند نظامی و خاقانی ، شاعرانی هرزه گو و ضد مذهب  مانند صمد وورغون  رشد کردند و با اشعار عفن و گند آلود خود فضای فرهنگی شیعیان آذربایجانی را آلوده ساختند . روسها ی کمونیست همواره به چنین شاعرانی لقبهایی مانند " شاعر خلق " میدادند . صمد وورغون و بختیار وهاب زاده نیز جزو همین شاعران خلق هستند که با دشمنان خالق همکاری داشتند ...صمد وورغون اشعاری در اهانت به قرآن کریم  و حجاب زنان و نیز اشعاری در حمایت  از سیاستهای شوروی سروده است .

اکنون به بعضی از شعرا و نویسندگان که از قرن دوازدهم به بعد زندگی کرده‌اند و شیعه بوده‌اند و در نوشته‌های خویش در مدح مذهب خود سخن گفته‌اند اشاره می‌کنیم.

ابوالعلا گنجوی، فلکی شیروانی، ابراهیم‌افضل‌الدین خاقانی، محمد فضولی، مستعلی شیروانی، مسحتی گنجوی، ملاپناه واقف، عبدالرحمن آقاشاعر، عباس‌قلی آقاباکی خان‌اف قدسی، عبدالله بی‌جانی، کربلایی والح، جعفرقلی خان‌نوا، قاسم بی‌ذاکر، کریم‌آقا فاتح، مهوشی شیروانی، عمادالدین نسیمی، شیخ‌ابراهیم قدسی‌گنجوی، آقااسماعیل ذبیح، ملاقدیر شیروانی‌ناجی، حاجی ملاتقی‌زاده بیخود، سیدعظیم شیروانی، محمد صفا، عبدالله عاصی، میرزا ابوالحسن شهید، کربلایی‌قلی یوسفی، حسن بی‌هادی، مشهدی عبدل، میرحمزه نگاری، ‌خرشیدبانو ناتوان، فاطمه‌خانوم کمینه، میرزاعلی‌اصغر نورس، میرزاجعفر جعفر، میرزاصادق فانی، محمدسعید اردوبادی، فقیر اردوبادی، اسکندرآقا غایب بی‌اف، مصطفی‌آقا ناصر، حاج‌ابراهیم آقا‌دل بازاف‌ وحیدی، شاهنگار خانوم، میرزامحمدتقی قمری، پر غم، اسماعیل بی‌ناکام، عاشیق پری، عاشیق علی‌اصغر، علی‌آقا واحد، حسین جاوید، ملا‌محمد حزنی، میرزا حاق‌وردی صفا، علیل قره‌باغی، محمدامین دلسوز و... .

همانگونه که روشن است این شعرا در زمانهایی بالیده اند که ران و شروان از قلمرو  فرهنگی و سیاسی ایران جدا نشده بود.

شیعیان جمهوری آذربایجان دارای امتیازات فرهنگی، اعتقادی و مذهبی‌اند. آنان اهل‌بیت(علیهم‌السلام) را بسیار دوست دارند و به خصوص عاشق و دوستدار امام علی و امام حسین(علیهما‌السلام) هستند. شعار «الله، محمد یا علی» در اغلب ماشینها و خودروها وجود دارد. می‌توان گفت شیعیان این شعار را در شروع هر کاری، حتی در کارهای غیرشرعی به کار می‌برند.

گفتنی است که اغلب شیعیان آذربایجان با مزایای مذهب خود آشنایی لازم را ندارند، یعنی از اسلام و شیعه حقیقی، آن‌چنان که هست، مطلع نیستند و معلومات دینی آنان بسیار ضعیف و سطحی است. مثلاً آنان از‌ «عصمت امامان» چیزی نمی‌دانند و یا چنان‌که باید بدانند، نمی‌دانند.(18) آنان توسل و شفاعت را باور دارند و بیشتر تشنه مطالب اخلاقی ائمه(علیهم‌السلام) هستند. عقد ازدواج آنان طبق قوانین شرعی شیعه انجام می‌گیرد. علت بی اطلاعی مردم از دین و مذهب در گذشته به دلیل سیاستهای ضد دینی شوروی و هم اکنون به دلیل سیاستهای مذهب ستیزانه حکومت باکو است .

مسلمانان جمهوری  آذربایجان به قرآن، مساجد، منبرها و سادات احترام فراوان می‌نهند. زیارتگاههایی نیز وجود دارد که اغلب پر از زائر است.

محرم و صفر

همه شیعیان جمهوری  آذربایجان ( ایران شمالی ) به ماه محرم و صفر اعتقاد خاصی دارند. در اکثریت اماکن شیعه‌نشین چهل روز به موسیقی گوش نمی‌دهند و سعی می‌کنند کارهای غیرشرعی انجام ندهند. در مناطق شیعه‌نشین مراسم عروسی در ماه محرم و صفر برگزار نمی‌شود. آنان روز تاسوعا، عاشورا، سیزدهم و هفدهم محرم و دهم صفر را بدون استثناء عزیز می‌دارند و عزاداری پرشکوهی انجام می‌دهند. مساجد فعال می‌شود، احسانهای بسیار می‌شود و مجالس پر شکوه و بزرگی برپا می‌گردد. در همه مراکز فروش نوارهای موسیقی، به جای نوای موسیقی، صدای نوحه‌سرایی، مرثیه و روضه می‌آید. مردم در مساجد جمع می‌شوند و مساجدی که روحانیان آن فعال‌اند، دارای برنامه‌های متنوع عزاداری‌اند. در این ایام مردم به خصوص در استانهای جنوبی (جلیل‌آباد، نفت‌چالا، ماساللی، لنکران، یاردیلمی، لریک و آستارا) بسیار فعال‌اند. همچنین شهر باکو، مخصوصاً روستاهای باکو، فعالیت بسیار خوبی دارند.

رمضان

واقعیت این است که ماه مبارک رمضان در این کشور که اکثر مردم ان تحت استعمار فرهنگی شرق دیروز و غرب امروز قرار دارند شناخته شده نیست . به گونه ای که حتی شهروندان ترکیه نیز از مشاهده بی احترامی به شان ماه مبارک رمضان در باکو و.... ناراحت میشوند   روزه خواری در شهرهای بزرگ در ملا عام یک اقدام رایج است با این حال در بین مردم اغلب روستاها و شهرهای کوچک وضع اینگونه نیست . برنامه‌های رمضانی نیز در شبکه‌های کشور وجود دارد. شیعیانی که در استانها و شهرستانها زندگی می‌کنند، شب نوزدهم و بیست‌و‌یکم و بیست‌و‌سوم مراسم احیا برگزار می‌کنند،

مشهورترین زیارتگاههای شیعی

١. حرم مطهر خواهر امام رضا(علیه‌السلام) حکیمه خانوم (زیارتگاه بی‌بی‌هیبت):

این زیارتگاه در روستای شیخ (شهر باکو ـ خانلار) قرار دارد. با استناد به بحارالانوار، ج۴٨، ص٣١٧ و منابع تاریخی موجود، چهار نفر از اولاد و نسل امام رضا(علیه‌السلام) در آنجا دفن شده‌اند.(19 ) مسجد بزرگی بر روی آن بنا شده است که پنج کیلومتر از دریای خزر فاصله دارد. این مسجد مربوط به قرن ‌سیزدهم است و در سال ١٩٩٩ به دستور و حمایت حیدر علی‌اف دوباره ساخته شده است.

٢. حرم مطهر خواهر امام رضا(علیه‌السلام) سکینه خانوم (زیارتگاه ناردالان):

این زیارتگاه بزرگ و زیبا در یک روستای مذهبی شیعه‌نشین (باکو) قرار دارد. بنابر اقوال رایج، خواهر امام رضا(علیه‌السلام) و شوهرش با بچه‌های خود در آنجا دفن شده‌اند.(20 )

٣. زیارتگاه پسر حضرت امام صادق(علیه‌السلام) به نام ابراهیم:

این زیارتگاه در استان گنجه قرار دارد و مسجدی روی آن بنا شده است که بسیار قدیمی است.

مساجد معروف پایتخت (شیعی)

مسجد جمعه باکو، مسجد تازه پیر،  مسجد کبود  و مسجد حاج سلطانعلی، حسینیه ایرانیان مقیم باکو  از مساجد مهم پایتخت به شمار می‌آیند.

فعالیت شیعیان

فعالیت شیعیان در زمینه‌های تبلیغی مناسب به نظر نمی‌رسد. به عبارت بهتر فعالیت دینی شیعیان با مخالفتهای دولت روبرو میشود. با اینکه هفتاد درصد مساجد در دست آنهاست، نمی‌توانند سی درصد فعالیت تبلیغی مساجد اهل‌سنت را هم انجام بدهند. اغلب مساجد شیعیان فقط برای نماز باز می‌شود.

از کار های تبلیغی شیعیان  که تا حالا انجام گرفته است، ترجمه سریال «امام علی(علیه‌السلام)» و «امام رضا(علیه‌السلام)» و پخش آن از شبکه SPECE در ایام محرم و رمضان است.
نواری نیز درباره امام حسین(علیه‌السلام) و واقعه عاشورا در سه طرح مختلف به مردم ارائه شده است.  به نظر میرسد تلاش دولت باکو بر این است که از گسترش فعالیتهای مردمی شیعیان جلوگیری کند  چرا که مذهبی شدن فضای کشور میتواند برای حکومت ضد مذهبی خطرناک تلقی شود . اما دولت با فعالیتهای تبلیغی اهل سنت مقابله نمیکند چرا که اهل سنت در اقلیت هستند و نمیتوانند برای حکومت به عنوان منبع خطر محسوب شوند.

ب) اهل‌سنت

اهل‌سنت در اقلیت‌اند. اکثریت آنان حنفی، و تعدادی هم حنبلی‌ هستند.

١. حنفیان

رفتار آنان با شیعیان بسیار خوب است. تعداد کمی از آنان در جنوب و بخش عمده آنان در شمال زندگی می‌کنند. آنان مثل شیعیان مراسم خاص پرشکوهی ندارند. با این حال، اکنون آنان فعالیت بیشتری دارند و روز به روز زیادتر می‌شوند. دولت ترکیه روی حنفیان سرمایه گذاری میکند و مساجدی نیز توسط ترکیه برای آنها ساخته شده است .

٢. وهابیون

بافروپاشی شوروی تلاش کشورهایی مانند عربستان و قطر و کویت و محافل وهابی این کشورها برای پیدا کردن جای پایی در میان شیعیان قفقاز آغاز شد . محافل وهابی با پولهای بسیار وارد جمهوری آذربایجان شدند و به شکار جوانان فقیر و بی بضاعت پرداختند . وهابیها که از عدم وجود دانشمندان و اگاهان مذهبی در مقفقاز آگاه هستند و میدانند که مردم جمهوری آذربایجان هفتاد سال از تعلیمات و معارف اسلامی و شیعی دور شده اند  با طرح سوالها و شبهه ها از سویی و از سوی دیگر با اقداماتی مانند واگذاری تاکسی و خودرو به راننده های جوان شیعه  و واگذاری سرمایه برای دستفروشی یا کسب و... برای جوانان گرسنه و نیز احداث مساجد وهابی مانند مسجد ابوبکر در باکو کار خود را آغاز کردند.

این گروه در همه عرصه‌ها حضور دارند و بسیار هم تأثیرگذارند. آنان در میان معلمان دانشگاه، دانشجویان، ورزشکاران برجسته (مثلاً تیم ملی کشتی آزاد)، طبیبان، کارگران و بیکاران، کار تبلیغی می‌کنند. جوانان و افراد تحصیل‌کرده بیشتر و زودتر به آنان گرایش می‌یابند. آنان درباره تمام اعتقادات شیعه، از نماز، صوم تا دفن و...، شبهه وارد می‌کنند و بر ضعف اعتقاد شیعیان فقط از قرآن دلیل می‌آورند. در ظاهر خوشرفتارند و از اسم وهابی چندان خوششان نمی‌آید، ولی همه اعتقادات و اعمال وهابی را انجام می‌دهند. چون مردم وهابیون را دوست ندارند، از این رو می‌گویند ما وهابی نیستیم، بلکه سنی هستیم. رئیس و امام آنان فردی آذری است که پنج سال در مدرسه وهابی در عربستان  تحصیل‌کرده است. نام او «قامت سلیمان» است و پیروان بسیار هم در اطراف خود دارد. او امام مسجد ابوبکر (باکو) است و شاگردان بسیار دارد. وهابیان مدارس بسیاری دارند، ولی مخفی کار ی هم می‌کنند. با این حال، آنان اغلب اوقات آزاد و آشکار به اسم سنی حنبلی (نه وهابی) ولی با اعتقادات وهابی به تبلیغ می‌پردازند.

مساجد مشهور آنان در پایتخت (باکو) عبارت‌ است از: مسجد ابوبکر؛ مسجد شهدا؛ مسجد اژدربگ؛ مسجدی در نزدیکی «مترو قره‌قارایف». بنابر نقل روزنامه OLAYLAR آنان می‌خواهند ۵٣٠ هزار دلار برای ساخت مساجد در اطراف باکو سرمایه‌گذاری کنند.

آنان سایت اینترنتی نیز دارند. azerislam.com یکی از آنها و رهبر آن علی خوان موسایو است. سایت مذکور در سال ٢٠٠۴ جایزه بهترین سایت سال را از آن خود کرد. در دانشگاه دولتی باکو «گوشه الهیات» و کتابخانه باز کرده‌اند و گفته می‌شود در سه دانشگاه دیگر نیز این کار را کردند.(21)

٢. مسیحیت

مسیحیان اگرچه در اقلیت‌اند، هزینه‌ و سرمایه‌گذاری آنان در امر تبلیغ بسیار زیاد است. آنان تا کنون توانسته‌اند بیش از ده هزار نفر مسلمان را مسیحی کنند. رهبر آنان یک آذری تحصیل کرده در خارج (آلمان)، کشیشی است به نام «مُشوِق» است که اکنون هم فعال است. مسیحیان نیز مانند وهابیون ابتدا با ارایه کمک به خانواده های فقیر در قالب های بشردوستانه به شکار مسلمان بیپناه میپردازند

آنان کتابهای بسیار، نوارها و سی‌دی‌های مختلف منتشر کرده‌اند. آنان در بیمارستانها، زندانها، دبستانها، دبیرستانها، چادرهای قره‌باغیهایی که از خاکشان بیرون شده‌اند و به وسیله پول زیاد، کمک مالی و کتابهایی با چاپ عالی و پر از سخنان جذاب و عکسهای جالب و هزاران «هدیه» دیگر در فعالیت‌اند.

تا سال ١٩٩۴ کتاب مقدس به ٢٩٢ زبان دنیا ترجمه شده است. اما آنان هنوز هم متأسف‌اند که سه درصد مردم جهان با کتاب مقدس به زبان خودشان آشنا نیستند.22

همه کتابهای آنان در کشور به زبان آذری و تالیش و برخی نیز به زبان روسی است.
آنان کتاب مقدس را یک بار برای بچه‌ها، به طور خلاصه‌وار و قصه‌وار با چاپ عالی، عکسهای رنگارنگ و تیراژ بالا، چاپ و به صورت رایگان پخش کرده‌اند.
مسیحیان انجیل را چندین بار آن هم با تیراژ بالا، همچنین با الفبای عربی به زبان آذری، با الفبای کریلی به زبان آذری و نیز با الفبای لاتین به زبان آذری چاپ کرده و رایگان بین مردم پخش کرده‌اند.

تشکلهای  مسیحی فعال  در ایران شمالی

فعالیت این‌گونه تشکیلات در سالهای ١٩٩٩ ـ ١٩٩٧ بسیار ضعیف شده بود ولی در سال ٢٠٠٠ این تشکیلات به طور رسمی  از سوی دلت باکو پذیرفته شد و اکنون فعالیت آنان رسمی و آزاد است، ولی باید برخی قوانین را هم مراعات کنند. برخی از این گروهها عبارت‌اند از:

١. تشکیلات حمدکنندگان (شعبه تشکیلات بین‌المللی «کلام زندگی»)
٢. زندگی جدید
٣. نهِیما
۴. مبلغان زندگی جدید مسیحی
۵. ستاره‌ای در شرق
۶. تازه آپاستول. این تشکیلات ١۵۶۵ عضو دارد.
٧. لطف زندگی‌بخش عیسی. این گروه در باکو دانشگاهی رسمی و دولتی دارند.
٨. شهدای یه‌قوا
٩. والنگتون
١٠. آلمان ـ سوئس ـ لوتران
١١. آدوینیستهای روز هفتم

٣. کرشنا

این گروه هم در اقلیت‌اند، اما برعکس مسیحیان در استانها فعال نیستند و فقط در باکو و اطراف آن فعال‌اند. اینان در «احمدعلی» و «قره‌قارایف» یک معبد تبلیغاتی فعال دارند که به صورت رسمی ولی با محدودیت قانونی فعالیت می‌کند. آنان دو گروه‌اند:

١. جمعیت بین‌المللی شعور کرشنا

٢. تشکیلات صورات شامد یوقا

این گروه تا به حال افراد ی  را به خودشان جذب کرده‌اند. آنان کتابهای منتشر شده بسیاری دارند و آنها را به طور رایگان پخش می‌کنند. مانند بهایی ها  ادعا می‌کنند که با شیعه فرق چندانی ندارند، ولی اعتقادات خود را به مردم منتقل می‌کنند.

۴. نورجیهای ترکیه

مبلغین نورجیهای ترکیه، هر دو گروه آن (طرفداران فتح‌الله گوران و پیروان امام خطیب)، سخت مشغول تبلیغ در جمهوری  آذربایجان هستند. اولین مبلغان مذاهب غریبه که پس از فروپاشی  به جمهوری  آذربایجان آمدند، نورجیها هستند که در سال ١٩٩٠ شروع به تبلیغ کردند. آنان مسجد می‌سازند، کالجها و مدارسی را تأسیس کرده‌اند و با هزاران جلد کتاب که به صورت مجانی پخش می‌شود، تبلیغ می‌کنند. به گفته بعضی از منابع خبری غیررسمی، تعداد آنان در کشور شانزده هزار نفر است. شبکه STV هم که از ترکیه پخش می‌شود، نورجیها را به طور غیرمستقیم تبلیغ می‌کند.

۵. بهاییت

تشکیلات صهیونیستی  بهاییت در جمهوری آذربایجان به عنوان اقلیت مذهبی شناخته شده است و تعدادشان بسیار کم است. ولی به خاطر حمایت  اسراییل و بعضی از کشورهای غربی، آیین خود را به آسانی تبلیغ می‌کنند و کتابهای منتشر شده را مجانی بین مردم پخش می‌کنند.  محافل بهایی در باکو تشکیل میشود .

شبهات و طراحان آن (چند نمونه)

مبلغان مسیحی:

١. حجاب نشانه عقب‌ماندگی است و مقتضای زمان قرن هفتم بود، نه اکنون.

٢. غرب به خاطر مسیحی بودن از همه جوانب رشد کرده است. ولی کشورهای اسلامی به خاطر اسلام عقب مانده‌اند.

٣. اسلام، دین ماتم است، شادی و آزادی ندارد، ولی مسیحیت این‌گونه نیست.

۴. پیامبر مسلمانان هوسباز و شهوت‌پرست بوده است و تعدد زنان او هم شاهد بر این است.
۵. قرآن کتابی است شامل کلمات کوتاه و افکار تکه تکه و به پایان رسیده. این کتاب کلام خدا نیست و سخن بشری است.

مبلغان وهابی:

١. توسل و شفاعت باطل و شرک است.
٢. زیارت قبور ائمه اطهار(علیهم‌السلام) حرام و شرک است.
٣. سجده بر خاک و قسم به غیر خدا حرام است.
۴. سوگواری و عزاداری امام حسین(علیه‌السلام) حرام است.
۵. مسئله امامت بدعت در دین اسلام و صرفاً امری تاریخی است، نه اعتقادی.

روشنفکران غیرمذهبی:

١. تعدد زوجات و مسئله ازدواج موقت، ظلم به نظام معنوی خانواده و نشانه عقب‌ماندگی است.
٢. زنجیرزنی و کلاً عزاداری امام حسین(علیه‌السلام) نشانه عقب‌ماندگی است.

٣. مسئله معاد یقینی نیست و امتناع امکان وقوعی دارد.

همه این شبهات به واسطه کتب تبلیغی، نوارها و سی‌دی‌ها، روزنامه‌ها و مجلات، متون درسی، برنامه‌های تلویزیونی و... ارائه می‌شود و به مردم تلقین می‌گردد.

 پی‌نوشتها:

١. انسکلوپدی آذربایجان، ج١، ص٣۴.
٢. کشورهای مستقل مشترک المنافع و جمهوریهای بالتیک، ص١۴٨و١۵٠.
٣. جمهوری آذربایجان، ص٣١ ـ ٣٠؛ اقوام مسلمانان اتحاد شوروی، ص١۴٩و١۵٠.
۴. آذربایجان ما، رافیق اسلام‌اف، زمینه کریم اوا، ص١۶ ـ ١۵.
۵. انسکلوپدی آذربایجان، ج١، ص٣٣٩.
۶. کشورهای مستقل و مشترک المنافع و جمهوریهای بالتیک، ص١۵٠و١۵١.
٧. تاریخ آذربایجان، ص١٢٠ ـ ١١.
8. آذربایجان و ارمنستان، محمود علی‎اف، ص٢١۵ ـ ٢١٢.
9. مسلمانان شوروی؛ گذشته، حال و آینده، ص١۵٩ ـ ١۵۵.
10. اساس‎های مارکسیسم و لنین‌ایسم، ص١٠۶.
١1. مسلمانان شوروی؛ گذشته، حال و آینده، ص٨۶ ـ ٨۴.
12. بنا به بند١، ماده١٨ قانون اساسی.
١3. بنا به بند٢، ماده۴٧ قانون اساسی. قانون اساسی جمهوری آذربایجان، ص٢٨ ـ ١۴.
14. جمهوری آذربایجان، ص٣۵.
15. روزنامه قازِت ۵٢۵.
17. بحارالانوار، ج۵١، ص٣١٣، باب١۵: «ما ظهر من معجزائه».
18. فتاوای جهاد علمای آذربایجان شوروی در برابر روسها در کتابهای مشهور تاریخی ثبت شده است.
19. بعضی از آنان هم معلوم نیست مزارشان کجاست و یا در قتل عامها در قبرستانهای بی‌نام و نشان به طور عمومی به خاک سپرده شده‌اند.
20. در دوران شوروی آن‌چنان که در اوایل بحث اشاره شد، نویسندگان و شعرا یا مجبور یا داوطلب  به نوشتن آثار بر ضد دین و مذهب بوده‌اند و یا طرز تفکر کمونیستی آن را اقتضا می‌کرد.
٢1. متأسفانه، خرافات بسیاری در اعتقاد شیعیان دیده می‌شود و آنان به تأثیر سحر و جادو هم بسیار باور دارند. کسانی که ادعا می‌کنند به آنان قوه آینده‌بینی و جادویی داده شده است ـ از طرف خدا، یا علی(علیه‌السلام) ـ بسیارند.
٢2. انسکلوپدی جامع آذربایجان، ج٢، ص٢٢٠.
٢3. روزنامه نبض، شماره١۴، ص٢.
٢4. روزنامه قازِت ۵٢۵، سال٢٠٠۵، شماره١۴، ص۴.
٣5. «انجیل» به زبان آذری، چاپ هجدهم، ص١.

منابع:

١. انسکلوپدی جامع آذربایجان، ج٢، باکو، چاپ اول، ١٩٧٨.
٢. انسکلوپدی جامع آذربایجان (به زبان آذربایجان)، ج۴، باکو، چاپ اول، ١٩٨٠.
٣. مسلمانان شوروی؛ گذشته، حال و آینده، الکساندر بنیگسن و مری براکس آپ، ترجمه کاوه بیات، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ دوم، ١٣٧١.
۴. جمهوری آذربایجان، وزارت کشور، دفتر مطالعات سیاسی، چاپ دوم، ١٣٧۵.
۵. بررسی کشورشناسی جمهوری آذربایجان، دکتر بهرام امیراحمدیان، انتشارات جغرافیایی نیروهای مسلح، چاپ اول، ١٣٨٢.
۶. تاریخ آذربایجان، ضیا بنیاداف و یوسف‌اف، باکو، آذر نشر (به زبان آذری)، چاپ اول، ١٩٩۴.
٧. کشورهای مستقل مشترک المنافع و جمهوریهای بالتیک، تهیه و تدوین گیتاشناسی ایران، چاپ اول، ١٣٧۴.
٨. اقوام مسلمان اتحاد شوروی، شیرین آکینر، ترجمه علی خزاعی‌فر، معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی، چاپ اول، ١٣۶۶.
٩. علمای آذربایجان (به زبان آذری)، فائق ولی‌اف، قم، انتشارات اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، چاپ اول، ١٣٨١.
١٠. تاریخ شیروان و دربند، ولادیمیر فدروویچ، ترجمه محسن خادم، تهران، دایره‌المعارف اسلامی، چاپ اول، ١٣٧۵.
١١. صفحات اینترنتی روزنامه‌های «نبض» و «قازت ۵٢۵» به زبان آذری.
١٢. بحارالانوار، ج۵١.

١٣. ماورای قفقاز از دیرباز تاکنون، حسین کاظم‌زاده و اکبر تقوی، دفتر سیاسی تبلیغات اسلامی،
چاپ اول، ١٣٧٩.
١۴. ادبیات آذری، فروع‌الدین کچارلی، آذرنشر،باکو . چاپ اول، ١٩۶١.

منبع : وب سایت حرکت ازادیبخش ایران شمالی

اهداف رژیم صهیونیستی از مناسبات با دولت باکو

·        احمد کاظمی

·         

باید گفت طی 15 ساله گذشته، رژیم نژادپرست اسرائیل از جمله بازیگرانی بوده است که به دلایل متفاوت کوشیده است تا به هر نحو ممکن، نفوذ خود را در منطقه قفقاز به ویژه ایران شمالی (جمهوری آذربایجان) گسترش دهد. اقدام به توصیه بن‌گوریون مبنی بر لزوم توسعه روابط اسرائیل با کشورهای غیرعربی نزدیک به خاورمیانه، وجود ذخایر عظیم انرژی در سواحل باکو و انتقال یهودیان اطراف باکو به سرزمین‌های اشغالی، بخشی از دلایل تلاش اسرائیل برای گسترش نفوذ در جمهوری آذربایجان است.

یکی از مهم‌ترین دلایل تلاش اسرائیل برای نفوذ بیشتر در ساختار دولت باکو و گسترش نفوذ در ایران شمالی، وجود مرز طولانی و منحصر به فرد ایران شمالی با ایران به عنوان کشوری که تل‌آویو بارها آن را مهم‌ترین دشمن اسرائیل عنوان کرده است، می‌باشد. ایران شمالی به خاطر داشتن اشتراکات فراوان با ایران و علاقه و ارادت مردم این سرزمین به ایران، به شدت اسرائیل را نگران ساخته است. از این رو نیز هرگاه گامی برای گسترش مناسبات تهران ـ‌ باکو برداشته می‌شود، محافل وابسته به صهیونیسم در باکو تلاش می‌کنند که با تبلیغات منفی در مناسبات دو کشور خلل ایجاد کنند. این موضوع در سفر سال 2004 (1383) آقای سیدمحمدخاتمی، رئیس جمهوری وقت ایران، به باکو و هم در سفر سال 2005 (1384) الهام علی اف، رئیس جمهور آذربایجان، به تهران قابل لمس بود. اساساً سیاست ایران‌ستیزی و تخریب وجهه ایران در باکو و طرح مسائلی خیالی نظیر «آذربایجان بزرگ!» و فعالیت گروهک‌های ضدایرانی با حمایت‌های مالی و معنوی رژیم صهیونیستی در باکو صورت می‌گیرد. جمهوری اسلامی ایران به دلیل پیوندها و امتیازهای تاریخی، فرهنگی و جغرافیایی که با منطقه آسیای مرکزی و قفقاز دارد، برای حضور در منطقه از موقعیت مناسبی برخوردار است. طبیعی است حضور همه‌جانبه ایران در منطقه به عنوان اصلی‌ترین کشور مخالف رژیم صهیونیستی، وزنه را به سود جبهه ضد صهیونیستی در جهان تغییر خواهد داد. در نتیجه، مقابله با حضور ایران در منطقه یکی از اهداف امنیتی تنش‌زای اسرائیل در منطقه قفقاز و آسیای مرکزی می‌باشد. رژیم صهیونیستی کوشش می‌کند تا ایران را خطری برای باکو نشان دهد و با استفاده از این سیاست فریب‌آمیز، باکو را برای همکاری گسترده‌تر با خود همراه سازد. این در شرایطی است که ایران همواره حامی جمهوری آذربایجان (ایران شمالی)  بوده و حمایت‌های سیاسی تهران از باکو در مجامع بین‌المللی  و نیز کمک‌های اقتصادی ایران به ملت و دولت باکو چه در چارچوب کمیته امداد و چه خارج از آن شاید با هیچ کشور دیگری قابل مقایسه نباشد. گفته می‌شود، رژیم صهیونیستی برای تبلیغات ضدایرانی حتی مطبوعاتی را در باکو اجاره می‌کند. سفارت اسرائیل در باکو با پرداخت مبلغ قابل توجهی پول به مطبوعات ، آنها را به انتشار اخبار کذب علیه ایران ترغیب می‌کند. برای نمونه، در سال 2004 (1383) یکی از مسئولان سفارت اسرائیل در باکو طی ملاقات‌های جداگانه‌ای با مدیران روزنامه‌های باکو، مقاله‌ای بی‌اساس درباره واگذاری منطقه مغان ایران به ارمنستان را همراه یک چک بانکی به عنوان کمک مالی اسرائیل به مطبوعات باکو تحویل داده است. هدف اسرائیل از این اقدام، تحریک افکار عمومی علیه ایران می‌باشد. برخی از روزنامه‌های باکو از انتشار خبر مجعول مذکور در ازای دریافت پول خودداری کرده‌اند، اما تعدادی از مطبوعات باکو از همکاری کامل خود با سفارت اسرائیل خبر داده و مقاله مذکور را به همراه داستان‌سازی‌های جانبی منتشر کرده‌اند.⁽¹⁾ ( جالب این که برخی مطبوعات محلی موسوم به مطبوعات بیگانه‌گرا در اردبیل که با سفارت باکو در تهران نیز مرتبط بودند، خبرهای سفارت اسراییل دربارة‌ واگذاری مغان به ارمنستان را منتشر کردند!)

از مهم‌ترین اهداف اسرائیل در ایران شمالی ، تلاش برای مقابله با گسترش اسلام‌گرایی است. منطقه قفقاز به ویژه ایران شمالی به دلیل شرایط فرهنگی و تاریخی که از آن برخوردار است، بستر مناسبی برای رشد گرایش‌های اسلام‌گرایانه دارد. از همان اوایل به استقلال رسیدن جمهوری‌های قفقاز، نگرانی قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای مخالف گرایش‌های اسلامی، به تلاش برای ریشه‌کن کردن این نوع گرایش‌ها در منطقه منجر شد. در این میان، اسرائیل که رشد جریان‌های اسلامی در هر نقطه از جهان را مخالف موجودیت و حیات خویش می‌داند، تلاش برای مقابله با اسلام‌گرایی در قفقاز را از اهداف اساسی خود برای نفوذ در این منطقه قفقاز در راستای تحقق بخشیدن به این هدف صورت می‌گیرد. البته اسرائیل در پیگیری سیاست مقابله با اسلام‌خواهی در منطقه از پشتیبانی و حمایت برخی دولت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای نیز برخوردار است. رژیم صهیونیستی در کنار مقابله با اسلام‌گرایی در ایران شمالی ، به دنبال تقویت فرقه‌های ضالّه در این کشور با استفاده از خلأهای متعدد موجود نیز است. در این راستا، تبدیل کردن باکو به پایتخت بهایی‌ها مورد توجه تل‌آویو است.

در سال 2005 (1384) فاش شد که بنابر توافقات صورت گرفته میان مقامات اسرائیل و باکو، باکو به مرکز فعالیت فرقه بهاییت تبدیل می‌شود. پس از پیگیری سفارت اسرائیل و کسب مجوز مقامات باکو، انجمن بهاییان، فعالیت خود را عملاً آغاز کرده است. در عین حال محافل وابسته به صهیونیست‌ها مارس 2005، اولین لژ فراماسونری را در باکو تشکیل دادند.

یکی از اهداف امنیتی اسرائیل در منطقه قفقاز، گسترش فضای امنیتی خود است. عدم مشروعیت سیاسی اسرائیل در میان بسیاری از کشورهای خاورمیانه سبب شده است تا اسرائیل فضای مناسبی برای تحرک لازم در منطقه را نداشته باشد. در چنین شرایطی، حضور در منطقه قفقاز و آسیای مرکزی با توجه به ویژگی‌های ژئوپلیتیکی خاصی که این منطقه دارد، انتخاب مطلوبی برای اسرائیل محسوب می‌شود. در این راستا، تلاش برای جلب همکاری جمهوری‌های آسیای مرکزی و قفقاز در مجامع بین‌المللی، کاهش فشارها علیه اسرائیل، خارج کردن خود از بحران مشروعیت سیاسی، جلوگیری از تشکیل جبهه ضد اسرائیلی  در منطقه و گسترش سطح تماس با برخی کشورهای اسلامی به منظور ایجاد تفرقه میان آنها، از جمله اهداف اسرائیل در قفقاز محسوب می‌شود. تسلط بر منابع انرژی ایران شمالی و مشارکت در پروژه‌های سودآور اقتصادی و اطلاعاتی ( در حوزه‌های مخابرات، کشاورزی، تجهیزات نظامی و ...)  نیز از جمله اهداف رژیم صهیونیستی است.

یکی دیگر از اهداف اسرائیل در قفقاز و آسیای مرکزی ، تسهیل مهاجرت یهودیان این منطقه به فلسطین اشغالی به طور خاص و یهودیان مقیم اتحاد جماهیر شوروی سابق به طور عام می‌باشد. این موضوع از ترس تل‌آویو در خصوص نابرابر شدن شدید جمعیت مسلمان فلسطینی نسبت به یهودیان ناشی می‌شود. این نگرانی به ویژه از سال 2001 (1380) با آغاز انتفاضه جدید مردم فلسطین و افزایش میزان مهاجرت یهودیان از سرزمین‌های اشغالی (پدیده مهاجرت معکوس) بیشتر شده است. به ادعای ایتان نایه⁽²⁾، سفیر سابق رژیم صهیونیستی در باکو، حدود هشتاد هزار یهودی در اطراف باکو و سایر مناطق کشور زندگی می‌کنند. حال آنکه تعداد یهودیان در این منطقه پانزده هزار نفر است. به گفته مقامات باکو نیز از سال(1370) 1991 تا 1384 (2005)، بیش از پنج هزار نفر از یهودیان مقیم در شمال غربی این کشور به ویژه از شهرستان قوبا به فلسطین اشغالی مهاجرت کرده‌اند. البته آمارهای متناقضی در این خصوص عنوان شده است. گفته می‌شود در طول این سال‌ها از سراسر شوروی سابق، بیش از یک میلیون یهودی به فلسطین اشغالی مهاجرت کرده‌اند. براساس آمار اداره آمار رژیم صهیونیستی در سال 2001 (1380)، 612 یهودی از ایران شمالی به فلسطین اشغالی مهاجرت کرده‌اند. در این سال از گرجستان 743 نفر، از ارمنستان 101 نفر، از ترکمنستان 157 نفر، از ازبکستان 2030 نفر، از قزاقستان 98 نفر، از قرقیزستان 2750 نفر، از تاجیکستان 47 نفر، از مولداوی 954 نفر، از اوکراین 14028 نفر، از روسیه 10849 نفر، از روسیه سفید 1988 نفر و از کشورهای بالتیک نیز 668 نفر به فلسطین اشغالی مهاجرت کرده‌اند. رژیم صهیونیستی تلاش دارد قشر تحصیل کرده و نخبه یهودیان ایران شمالی را به فلسطین اشغالی بفرستد و از سایر یهودیان ساکن نیز برای اهداف جاسوسی استفاده کند. در این راستا نیز ارتقای جایگاه یهودیان و ترویج تفکرات صهیونیستی در ایران شمالی از جمله اهداف رژیم صهیونیستی می‌باشد. کنفرانس یهودیان در سال (1380) 2001 نیز با چنین هدفی در باکو برگزار شد. اسرائیل با بهره‌گیری از اقلیت یهودی ساکن و بیشتر در چارچوب فعالیت‌های اقتصادی در جمهوری قفقاز از آنان به عنوان اهرم نفوذ برای ترویج اندیشه‌های صهیونیستی استفاده می‌کند. تبلیغ یهودیت در جمهوری آذربایجان نیز از جمله نتایج مناسبات باکو با رژیم صهیونیستی است. مؤسسات اسرائیلی با شیوه‌های مختلف از جمله کمک‌های مالی به خانواده‌های فقیر و گرسنه، برگزاری مراسم‌های مختلف سخنرانی و ... به تبلیغ یهودیت پرداخته و کوشش می‌کنند با جذب مسلمانان مستضعف، تعداد یهودیان را در این کشور افزایش دهند. یهودیان، جمهوری آذربایجان (ایران شمالی)‌را یکی از خاستگاه‌های اصلی قوم یهود معرفی می‌کنند.

از این رو می‌توان گفت، ایران شمالی جایگاه خاصی در سیاست خارجی رژیم صهیونیستی دارد و حتی مقامات تل‌آویو نیز بر آن اذعان کرده‌اند. برای نمونه، رومان برونفمان⁽³⁾، عضو پارلمان اسرائیل و رئیس هیأت اسرائیلی شرکت کننده در مراسم تدفین حیدر علی‌اف، در سال 1382 (2003 ) با تأکید بر اینکه حیدرعلی‌اف شخصی بود که کشور را به کشوری معاصر، غربگرا تبدیل کرد افزود که اسرائیل جایگاه خاصی را در سیاست خارجی خود به باکو اختصاص داده و تصمیم مبنی بر اعزام کمیسیون ویژه به باکو نمایانگر احترام عمیق به حیدرعلی‌اف می‌باشد که کارهای زیادی برای تحکیم روابط دوجانبه انجام داده است.⁽⁴⁾

به باور کارشناسان سیاسی، نیاز جمهوری‌های منطقه قفقاز به سرمایه و تکنولوژی، وجود رهبران لائیک در منطقه، سانسور جنایات رژیم تروریستی اسرائیل در رسانه‌های جمعی منطقه و وجود جمعیت یهودیان در منطقه قفقاز و آسیای مرکزی، از عوامل تسهیل‌کننده حضور اسرائیل در قفقاز جنوبی است. اسرائیل با همیاری ترکیه و آمریکا اهداف توسعه‌طلبانه‌ای در منطقه قفقاز جنوبی دنبال می‌کند که بخشی عمده از آنها برای منزوی کردن ایران و روسیه و جلوگیری از شکل‌گیری و تثبیت همکاری‌های جمعی در منطقه و استفاده از اراضی کشورهای منطقه برای انجام اقدامات ضدامنیتی است. اغلب اهداف اسرائیل در منطقه قفقاز جنوبی تنش‌زا بوده و ترتیبات امنیتی این منطقه را پیچیده می‌سازد. در واقع رژیم صهیونیستی بنابر ماهیت جنگ‌طلبانه خود، وضعیت «نه جنگ، نه صلح» در منطقه را زمینه مناسبی برای حضور در این منطقه می‌داند و در این راستا نیز تلاش می‌کند. تحرکات مشکوک اسرائیل در رابطه با مناقشات آبخازیا و اوستیای جنوبی و قره‌باغ از جمله ارتباط با دولت‌های خودخوانده مناطق و رأی ممتنع به تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان (ایران شمالی) در سازمان ملل نشان‌دهنده این امر است. حتی تلاش‌های اقتصادی اسرائیل در منطقه قفقاز نیز ماهیتی سیاسی و امنیتی دارند.

پس از فروپاشی شوروی، رژیم صهیونیستی یکی از بازیگران فعال در رابطه با دولت باکو بوده است. روابط رسمی رژیم صهیونیستی و دولت باکو در سال1371 (1992) آغاز شد و پس از آن رژیم صهیونیستی کوشیده است در همه زمینه‌ها مناسبات خود را با باکو گسترش دهد. وجود عناصر رادیکال و ضدایرانی در دولت باکو در اوایل استقلال نظیر ابوالفضل ایلچی‌بیگ، زمینه را برای نفوذ رژیم صهیونیستی هر چه بیشتر فراهم ساخته بود. البته به رغم تمام تبلیغاتی که توسط امپراتوری رسانه‌ای صهیونیست‌ها در سطح جهان از جمله قفقاز می‌شود، انزجار از رژیم صهیونیستی در میان مردم باکو و سایر شهرها و مناطق مانند گنجه ، لنکران، و ... مشهود است. از این رو نیز رژیم صهیونیست در ابتدا کوشید از کانال ترکیه وارد باکو شده و این کشور را مرکز ثقل سیاست‌های خود در قفقاز قرار دهد. اتحاد سه جانبه آنکارا، باکو و رژیم صهیونیستی نیز در این راستا مطرح شده است. رژیم صهیونیستی علاوه بر استفاده از ترکیه، برای نفوذ و حضور در ایران شمالی به دو حربه اقتصاد و اشاعه دموکراسی نیز تمسک جسته است. در این راستا قراردادهای مختلف اقتصادی میان رژیم صهیونیستی و دولت باکو و نیز میان شرکت‌های دو طرف امضا شده است. تل‌آویو در پوشش این فعالیت‌های اقتصادی و صدور فناوری‌های جدید، اهداف امنیتی خود را تعقیب کرده است. از این رو، جای تعجب نیست که فعالیت‌های کشاورزی رژیم صهیونیستی در اراضی نزدیک به ایران متمرکز است و یا فعالیت‌های مخابراتی رژیم صهیونیستی در اراضی و شهرهای مرزی نزدیک به ایران متمرکز است . رژیم صهیونیستی از طریق نهادهایی نظیر سوروس و سوخُنوت و سلام ـ شالوم به بهانه اشاعه دموکراسی و همچنین در چارچوب مؤسسات به ظاهر خیریه، به دنبال پیگیری اهداف توسعه‌طلبانه خود در کشور است و این گونه فعالیت‌های رژیم صهیونیستی به ویژه پس از درگذشت حیدرعلی‌اف، به شدت در این کشور افزایش یافته است. در این میان، به رغم ناخشنودی جهان اسلام، دولت باکو در دوران حکومت علی‌اف‌ها سطح مناسبات خود را با رژیم صهیونیستی کاهش نداده است. حال آنکه ترکیه که مناسباتی به مراتب عمیق‌تر با رژیم صهیونیستی داشته است، بارها این اقدام را در شیوه‌های مختلف انجام داده است. دلیل این امر در وهلة اول دشمنی دولت باکو با ارزشهای اسلامی و هراس از رویکرد جدّی مردم به آموزه‌های دینی است که می‌تواند برای دولت ضددینی باکو مشکلات جدّی فراهم کند و در وهلة‌ بعد اهداف اقتصادی، سیاسی و نظامی است که باکو از مناسبات با رژیم صهیونیستی دنبال می‌کند. اما هیچ کدام از انتظارات باکو تحقق نیافته است و نه تنها از سرمایه‌گذاری‌های کلان و سودمند اسرائیل در اقتصاد باکو خبری نیست، بلکه حضور شرکت‌های اسرائیلی در اراضی اشغالی و به نفع جدایی‌طلبان قره‌باغ، همچون خنجری از پشت به باکو محسوب می‌شود. اسرائیل به خاطر ملاحظات در مناسبات با ارمنستان از فروش تجهیزات نظامی قابل توجه به باکو خودداری و حتی چندین بار رأی مثبت به تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان (ایران شمالی) نیز نداده است و به لغو مصوبه 907 آمریکا که درخواست مکرر باکو از لابی یهودی است، کمکی نکرده است. (طبق این مصوبه دولت باکو از برخی کمکهای آمریکا محروم است) این در شرایطی است که رژیم صهیونیستی اهداف گسترده و تنش‌زایی در ایران شمالی (جمهوری آذربایجان) دنبال کرده و می‌کند. خلل در مناسبات ایران با باکو، تخریب وجهه ایران، تضعیف گروه‌های اسلامی و تقویت فرقه‌های ضالّه نظیر بهایی‌ها، تلاش برای جلب همکاری دولت باکو در مجامع بین‌المللی، خارج کردن خود از بحران مشروعیت سیاسی، جلوگیری از تشکیل جبهه ضد اسرائیلی در قفقاز و گسترش سطح تماس با برخی کشورهای اسلامی به منظور ایجاد تفرقه میان آنها و ترویج تفکرات صهیونیستی از جمله اهدافی هستند که رژیم صهیونیستی در خصوص قفقاز و دولت باکو دنبال می‌کند. آنچه مسلم است اینکه اقدمات رژیم صهیونیستی، عملاً نتوانسته در کاهش انزجارها از این رژیم نقشی داشته باشد و افزایش استقبال مردم ایران شمالی (جمهوری آذربایجان) از مراسم روز جهانی قدس که هر سال تکرار می‌شود، هر چه بیشتر دولتمردان رژیم صهیونیستی را نگران ساخته است.

پی‌نوشت‌ها: ــــــــــــــــــــ

1. شیخ عطار، علیرضا. « ریشه‌های رفتار سیاسی در قفقاز و آسیای مرکزی»، نشر دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی ، تهران، 1371.

2. E . Naye

3. Ruman Beronfeman

4. کاظمی، احمد. « گرجستان در التهاب سیاسی» نشریه سیاسی نظامی، شماره 270 ، سال نوزدهم، (بهمن 1382).